گریپ فروت

سلسله: گیاهی

زیرسلسله: گیاهان آوندی

فراشاخه: گیاهان دانه دار

زیر راسته: رزیدها

راسته: افراسانان

تیره: سدابیان

جنس: مرکبات

گونه: C. × paradise

نام لاتین:

Citrus × paradisi
.Macfad

 

از مرکبات است و نوعی از آن را به فرانسوی Pamplemousse و به انگلیسی Grape fruit وPomelo وShaddock pomelo گویند. گیاهی است از خانواده مرکبات Rutaceae  و نام علمی آن Citrus paradisi Macf . می باشد.

عده ای از گیاه شناسان معتقدند که گریپ فروت از موتاسیون مرکبات دیگری به نام توسبز به وجود آمده و برخی آن را هیبریدی از توسبز(C .decumana)  می دانند.

 

درختی است متوسط، خاردار، برگهای آن سبز چرمی ساده و کامل با دمبرگ بالدار بیضی نوک تیز موجدار، گل و شکوفه های آن سفید شبیه سایر انواع مرکبات، میوه آن درشت و خیلی بزرگتر از پرتقال، پوست آن وقتی که رسیده باشد نازک، رنگ آن ابتدا سبز و پس از رسیدن به رنگ زرد روشن گوگردی درخشان و صاف و اگر از حد رسیدن گذشته و باز چیده نشود، پوست آن کلفت و اسفنج سفید داخل پوست آن ضخیم و پولپ آن کم آب می شود. میوه رسیده آن دارای پولپی آبدار به رنگ زرد کمرنگ با طعم ترش و یا ترش و شیرین و کمی تلخ و لطیف است. واریته ای از آن دارای پولپی قرمزرنگ است که آن را در شمال ایران توسرخ می نامند.

گریپ فروت در چین و هند و مناطق خاورمیانه چون یونان، فلسطین، سوریه و ایران پرورش داده می شود. در ایران در شمال ایران و بیشتر در مناطق جنوب کشور کاشته می شود.

ترکیبات شیمیایی

از نظر ترکیبات شیمیایی پولپ گریپ فروت گونه C .paradisi منبع غنی ویتامین C وB1 است. پوست آن از نظر پکتین بسیار غنی است و دارای نارین گین می باشد.

اسانس روغنی پوست آن دارای لیمونن و سسکی ترپن، آلدئید، ژرانیول، کادینن، ترکیبات فرّار اکسیژنه، سیترال و ... است. علاوه از پوست گریپ فروت از برگها و سرشاخه های سبز گریپ فروت نیز اسانس پتی گرین می گیرند.

در هر100گرم پولپ گریپ فروت ارقام پولپ سفید یا قرمز یا صورتی، به طور متوسط مواد زیر وجود دارد:

آب 88گرم، پروتئین 5/ 0 گرم، انرژی غذایی 41 کالری بزرگ، چربی 1/ 0 گرم، هیدراتهای کربن (بیشتر قند) 6/ 10 گرم، کلسیم 16 میلی گرم، آهن 4/ 0 میلی گرم، سدیم 1 میلی گرم، پتاسیم 135 میلی گرم، ویتامین A 80 واحد بین المللی، تیامین 04/ 0 میلی گرم، رایبوفلاوین 02/ 0 میلی گرم، نیاسین 2/ 0 میلی گرم، ویتامین C 38 میلی گرم و فسفر 16 میلی گرم.

در هندوستان از آب گریپ فروت برای افزایش مقاومت بدن در مقابل سرماخوردگی استفاده می نمایند و همچنین خوردن آب گریپ فروت مقاومت بدن را در مقابل گسترش و ناراحتی زخمهای عفونی نیز افزایش می دهد. بقیه خواص آن بخصوص پوست آن از نظر خواص شبیه خواص گونه C .grandis یا سلطان مرکبات است که در دنباله گریپ فروت شرح داده می شود.

نظری به تحقیقات جدید علمی در مورد خواص درمانی گریپ فروت

گریپ فروت میوه دارویی بسیار مؤثر و شفابخشی برای قلب است، زیرا دارای ترکیبات نیرومندی است که کلسترول خون را کاهش می دهد و حتی شریانها را از زواید ریزی به نام پلاک پاک نموده و روند پیشرفت تصلب شرایین را برعکس می نماید. اولین و شاید مهمترین ترکیبات شیمیایی گریپ فروت از نظر این خاصیت، یک پولی ساکارید است که در پکتین گریپ فروت وجود دارد. طبق نظر دکتر جیمز سردا، استاد کرسی گاسترو اینترولوژی دانشگاه فلوریدا که از کارشناسان معروف در این رشته است، پکتین گریپ فروت از نظر میزان اثر در کاهش کلسترول، برابر با قدرت تأثیر داروی شیمیایی معمول و معروف کولستیرامین  برای کاهش کلسترول می باشد. پژوهش های دکتر سردا نشان می دهد گروهی که دارای کلسترول خون زیادی بوده اند (بین 300- 200)، پس از اینکه روزانه 15 گرم پکتین گریپ فروت خورده اند پس از

مدت 4 ماه به طور متوسط 8 درصد کلسترول خون آنها کاهش یافته است و در ثلث آن گروه که مدت 4 ماه رژیم خوردن پکتین گریپ فروت داشته اند، کلسترول خون 19- 10 درصد کاهش داشته است، به علاوه در نیمی از آن عده کیفیت کلسترول (نسبت بحرانی HDL ) ترمیم و بهتر شده است. دکتر سردا می گوید در حالی که معمولاً هر1 درصد کاهش کلسترول، خطر بیماری های قلبی را 2 درصد کاهش می دهد، چنین نتیجه ای که از خوردن پکتین گریپ فروت برای آن گروه حاصل شده واقعاً هیجان انگیز است. دکتر سردا اضافه می کند اگر گریپ فروت به طور کامل یعنی با پوست و پولپ تمام خورده شود احتمالاً تأثیرش بیشتر از خوردن پکتین تنها می باشد زیرا به نظر می رسد که سایر مواد شیمیایی موجود در گریپ فروت نظیر ویتامین C نیز خاصیت کلسترول زدایی گریپ فروت را بیشتر می کنند.

همانطورکه  در مورد خوردن سیب (اگر به طور کامل و با پوست خورده شود) نیز میدانیم که اثرش در کاهش کلسترول بیشتر از خوردن فقط پکتین خالص آن است. و ضمناً مقدار مصرف درمانی پکتین ممکن است کمتر از 15 گرم باشد. حال چقدر باید گریپ فروت کامل خورد تا لااقل 15 گرم پکتین خورده شود. به نظر دکتر سردا به طور دقیق مشخص نیست و تجزیه هایی که اخیراً به عمل آمده ارقام متفاوتی را نشان می دهد. در یک آزمایش فقط در2 گریپ فروت 15 گرم پکتین وجود داشته است ولی در آزمایش دیگری این مقدار پکتین در 15 گریپ فروت بوده است. ولی به هرحال اگر هر روز یک گریپ فروت خورده شود، اینطور به نظر می رسد آثار درمانی لازم را تأمین نماید.

دکتر سردا معتقد است که مواد شیمیایی موجود در گریپ فروت در معکوس نمودن روند پیشرفت تصلب شریانها نیز از طریق حل کردن پلاکهایی که در جدار شریان رسوب کرده و آن را تنگ و سخت نموده است، تأثیر دارند و چون تنگ و سخت شدن شریانها احتمال وقوع حمله های قلبی را افزایش می دهد، بنابراین گریپ فروت در جلوگیری از حمله های قلبی نیز مؤثر است. در آزمایشهایی که روی خوک انجام شده است، خوکهایی که در رژیم غذایی آنها پکتین اضافه شده و به موازات آن حتی هر روز غذاهای پرچربی و کلسترول به آنها داده شده، مع هذا در تشریح جسد حیوان دیده شده است که نه تنها شریانهای اکلیلی قلب و آئورت محسوساً خیلی کم بیمار و تنگ شده اند بلکه در عین حال کلسترول خون حیوان نیز 30 درصد کاهش داشته است. بنابراین پکتین گریپ فروت به میزان محسوسی با آثار بیماری زایی غذاهای پرچربی نیز مقابله و مبارزه می کند.

نظریه در این مورد این است: مقدار متراکم و غلیظ گالاکتورونیک اسید موجود در گریپ فروت از نظر شیمیایی در برابرLDL کلسترول که عامل اصلی انباشته شدن پلاکها در شریان است، واکنش نشان می دهد و این واکنش موجب جلوگیری از انباشته شدن پلاکها شده و آنها را از صحنه خارج ساخته و شریانها را پاک نموده و به وضع سلامتی و عادی بازمی گرداند.

گریپ فروت یا نیروی ضد سرطان

اصولاً تمام مرکبات و از جمله گریپ فروت به طور مسلم دارای توانایی ضد سرطان هستند. دانشمندان معتقدند در مناطقی که ساکنین آن مقدار زیادی مرکبات می خورند، معمولاً ابتلای به سرطان خیلی کم است. ممکن است تصور شود که قسمتی از این رخداد مدیون وجود مقدار زیادی ویتامین C در مرکبات است زیرا ویتامین C یک ماده شیمیایی ضد اکسیدکننده ها می باشد و می تواند عوامل سرطانزا را خنثی کند، ولی به هرحال سایر مواد متعدد مفیدی که در گریپ فروت یافت می شود نیز قطعاً در این ماجرا سهم دارند.

در آزمایشهایی که روی جانوران آزمایشگاهی به عمل آمده، گریپ فروت آثار قطعی ضد سرطان از خود نشان داده است. در تحقیقاتی که ژاپنی ها انجام داده اند، پس از اینکه عصاره گریپ فروت زیر پوست تعدادی موش تزریق شد، رشد تومور متوقف و روند پیشرفت بیماری معکوس گردیده است و پس از چندی به طور کامل و یا نسبی بهبود یافته اند. ژاپنی ها معتقدند که در پوست گریپ فروت یک نوع آنتی موتاژن 305، یعنی عامل ضد ایجاد موتاسیون سلولی وجود دارد و پوست گریپ فروت با داشتن این خاصیت با تغییرات جهشی سلولی که منجر به سرطان می شود، مبارزه می کند.

دانشمندان سوئدی در بررسی ها و تحقیقات مربوط به رژیمهای غذایی مشهور هستند. در یک تحقیق 1986 ماده غذایی گروهی را مورد ارزیابی قرار دادند. در این گروه عده ای مبتلا به سرطان لوز المعده و عده ای سالم بودند. پس از تجزیه و تحلیل انواع رژیمهای مختلف، دریافته اند که مرکبات و هویج مؤثرترین مواد غذایی برای حمایت از سرطان انسان هستند.

اشخاصی که تقریبا هر روز مرکبات می خورند احتمال ابتلای به سرطان در آنها خیلی کمتر است. هلندی ها نیز به نظیر این نتیجه دست یافته اند و معتقدند که رژیم مرکبات در کاهش خطر ابتلای به سرطان معده بسیار مؤثر است.

توصیه های عملی: در مورد بیماری های قلبی سعی شود تا گریپ فروت حتی الامکان با پیه سفید زیر پوست و همچنین با غشاء نازکی که قسمتهای مختلف پولپ را از هم جدا می کند خورده شود.

پکتین درمانی گریپ فروت در دیواره های سلولی پیه زیر پولپ و غشاء مرکبات بیشتر است و برای کاهش کلسترول باید قسمتهای جویدنی میوه نیز خورده شود. عصاره مرکبات و گریپ فروت دارای مقدار زیادی پکتین نیست و کلسترول را کاهش نمی دهد.

 لیمو هندی- سلطان مرکبات

گونه دیگری از مرکبات است که شبیه گریپ فروت می باشد و در برخی از مناطق ایران آن را نیز گریپ فروت نامند که درشت تر از گریپ فروت می شود. درخت آن شبیه درخت گریپ فروت و خاردار است.

به فرانسوی Pamplemousse گفته می شود. نام علمی آن Citrus grandis (L .) Osbeck و مترادفهای آن C .decumana L .  وC .maxima Merr .  می باشند.

این گونه بیشتر در چین و در مناطق مختلف هندوستان نیز می روید و بیشتر مصرف دارویی دارد. در ایران تک و توک در شمال ایران یافت می شود.

ترکیبات شیمیایی

از نظر ترکیبات شیمیایی شبیه گریپ فروت است و در آن نارین گین مشخص شده است.

در اسانس پوست آن دی- لیمونن و آلفا- پینن، لینالول، ژرانیول و ... وجود دارد. از برگها و سرشاخه های جوان و سبز این گونه نیز اسانس پتی گرین گرفته می شود.

خواص- کاربرد

در هندوستان از آب ترش آن به عنوان مقوی قلب و خنک کننده استفاده می شود.

از برگهای آن در موارد صرع و سرفه های همراه با تشنج مصرف می شود.

در چین از جوشانده پوست آن که تلخ و معطر است به عنوان مقوی معده و ضد سم و برای معالجه سوء هاضمه استفاده می کنند [استوارت ].

ضمنا در موارد قی، تهوع، وبا و سرماخوردگی نیز مفید می باشد [لوئی**]. به علاوه به محلولهای شست وشو برای رفع خارش و کورک و جوش اضافه می شود [هو].

دانه های آن را در آب با بادیان یا انیسون می پزند و آب آن را برای رفع فتق [هو]، و دردهای مثانه و ورم دستگاه تناسلی مصرف می کنند [لوئی**].

در شبه جزیره مالایا از جوشانده برگهای آن برای شست وشوی زخم مصرف می شود و از جوشانده گرم آن برای کاهش درد ورمها و به صورت کمپرس استعمال می شود [برکیل و هانیف**].

به علاوه برگهای آن را برای معالجه سردرد روی شقیقه ها می گذارند [استوارت و گروف**].

در هند و چین میوه های نارس آن را نصف کرده خشک می کنند و به عنوان مقوی و ضد اسهال خونی مصرف می نمایند [فوکود و پتلو*].

در فیلیپین از دم کرده و یا جوشانده برگها و شکوفه ها و پوست آن به عنوان مسکن در موارد ناراحتی های اعصاب می خورند و به علاوه برای تهیه حمام معطر کاربرد دارد [گررو و کوئی زمبینگ] . آب ترش آن را با جوشانده پوست درختچه اوجن مخلوط کرده و می خورند که برای معالجه و قطع ترشحات خونی نافع است.

 

 

نوع دیگری از مرکبات است که ظاهرا منشأ اولیه گریپ فروت بوده و در اثر تغییرات ناگهانی و جهشهای ژنتیکی گریپ فروت از آن حاصل شده است. شکل آن کمی کشیده و گلابی شکل، رنگ گوشت یا پوست داخل آن مغزپسته ای یا سبز و طعم آن خیلی ترش و آبدار و الیاف پولپ آن خشن است. پوست آن ضخیم و پنبه ای و خارج آن ناصاف و به رنگ زرد است. توسبز را در شمال ایران «بشقابی» نیز می گویند.

نام علمی آن Citrus decumana Murray var piriformia است.

 

 

 

 

نام علمی آن Citrus decumana Murray var است که پوست آن صاف، گوشت یا پوست داخل آن زرد و طعم آن ترش و شیرین و کم آب و خشک است. در شمال ایران تک و توک از درخت آن در خانه ها و باغ ها وجود دارد. خواص پوست ارقام اخیر، کم وبیش شبیه به گریپ فروت می باشد.

معارف گیاهی،حسین میرحیدر،دوره هشت جلدی،جلد دوم،چاپ ششم 1383، دفتر نشر فرهنگ و اسلامی.

ثبت نظر

ارسال

آیا سونا میتواند خطر سکتۀ مغزی را کاهش دهد؟

آیا سونا میتواند خطر سکتۀ مغزی را کاهش دهد؟

استفاده از سونا در جهان غرب بسیار رایج است - و دلیل خوبی برای استفاده ...

ادامه مطلب
تغذیه سالم در ماه مبارک رمضان

تغذیه سالم در ماه مبارک رمضان

«باتوجه به اهمیت موضوع تغذیه در ماه مبارک رمضان این مقاله با اعمال اندکی تغییرات ...

ادامه مطلب
چگونه فشار خون خود را متعادل کنیم؟

چگونه فشار خون خود را متعادل کنیم؟

فشارخون از جمله عواملی است که باید متعادل باشد. افزایش یا کاهش مکرر فشارخون عوارض ...

ادامه مطلب
سوپ کدو تنبل با زیره

سوپ کدو تنبل با زیره

کدو تنبل :500گرم کره:         3 قاشق آب سبزیجات: 500 میلی لیتر زیره:1 قاشق چای ...

ادامه مطلب
افرادی‌که روحی زنده و پرتحرک دارند

افرادی‌که روحی زنده و پرتحرک دارند

اگر شخصی از شما بپرسد که گرانبهاترین دارایی شما کدام است؟ پس از اندکی تفکر، ...

ادامه مطلب
آیا تعداد تشخیص‌های آلرژی‌ به آجیل‌ها بیش از حد زیاد است؟

آیا تعداد تشخیص‌های آلرژی‌ به آجیل‌ها بیش از حد زیاد است؟

پژوهش‌­ها به این نتیجه رسیده‌اند که ۵۰ درصد افرادی که تصور می­کنند، دچار آلرژی هستند، ...

ادامه مطلب
ویتامین‌ها و مواد موردنیاز بدن در سنین بالا

ویتامین‌ها و مواد موردنیاز بدن در سنین بالا

در سنین میانسالی که عموماً با آغاز تغییرات بدن از سن۴۰سالگی به بعد همراه می‌باشد، ...

ادامه مطلب
افزایش وزن و بیماری‌های قلبی، نتیجه باعجله غذاخوردن

افزایش وزن و بیماری‌های قلبی، نتیجه باعجله غذاخوردن

مصرف با سرعت وعده‌های‌غذایی علاوه‌بر ایجاد اختلالات گوارشی، موجب افزایش چربی پیرامون کمر و افزایش ...

ادامه مطلب