آویشن

سلسه:        گیاهی

زیر سلسله:  گیاهان آوندی

فرا شاخه:   گیاهان دانه دار

شاخه:        گیاهان گلدار

راسته:       دو لپه ای ها

زیر راسته:  آستریده

رده:          لامیال ها

تیره:         لامیاسه

جنس:        تیموس

نام لاتین:

.Thymus vulgaris L

نام های مترادف:

  T.collinus salisb

T.glandulosa lag

نام ها فرانسه:

        Thym vulgaire

                      t.vral

               Farigoule

Mignotise generois

نام های انگلیسی:

             Thyme

  .Shepherd's t

       .Garden T

             Wild T

نام های فارسی: این گیاه در فارسی دارای نام زیبای آویشن است. در مناطق مختلف ایران گونه های مختلف آن را به اسامی محلی متفاوتی می شناسند از جمله در اطراف تهران آویشن یا آویشم، در طالقان " زروه" ، در آذربایجان و در مناطق آذری زبان " ککلیک اوتی" یا " کاکله اوتی" در همدان " آزربه" و در سایر مناطق " اوشن" " اشمه کوهی" ، " سی سنبر" و " سو سنبر" نامیده می شود. در کتب طب سنتی ، از این گیاه با نام " حاشا" ، " اوشن" و " صعتر الحمیر" نامبرده شده است.

 

منابع

 1- Thymus vulgaris in plants profile USDA

2- Thymus vulgaris in Wikipedia

3- آزربه، در معارف گیاهی، حسین میر حیدر دوره 8 جلدی ج 2 ص 253 چاپ چهارم 1382 دفتر نشر فرهنگ اسلامی

4- گیاهان دارویی دکتر علی زرگری دوره 5 جلدی ج4 ص 28 چاپ پنجم 1368 انتشارات دانشگاه تهران

5- گیاهان معجزه ساز دکتر فرخ سیف بهزاد ص 402 چاپ اول 1389 انتشارات تهران

 

 

گیاهی است پر شاخه و دارای ساقه های چوبی به ارتفاع 10 تا 30 سانتی متر که به صورت بوته های پرپشت در دامنه های خشک و بین تخته سنگها  می روید.(1) از مشخصات این گیاه ریشه چوبی و منشعب آن است که ظاهری نا هموار دارد و به آسانی در زمینهای سخت درون تخته سنگها نفوذ کرده و سبب ثابت نگاه داشتن گیاه می شود.(2).

ساقه های منشعب گیاه ، پوشیده از کرک و برگ های کوچک آن لوزی شکل و روی ساقه مقابل هم  قرار گرفته اند. رنگ برگها خاکستری روشن است. گل های آویشن کوچک، متعدد معطر و به رنگ سفید یا گلی به صورت مجتمع و در انتهای ساقه ها قرار دارند. گل های آویشن مورد علاقه زنبور عسل است.

از تمام قسمتهای گیاه ، بوی معطر و نافذی استشمام می شود . از این گیاه بر اثر تقطیر با بخار آب ، اسانس به دست می آید که نوع خام آ ن قرمز ( به علت ناخالصی) و نوع تصفیه شده آن سفید رنگ است (2) تخم آویشن ریز و کوچکتر از تخم خردل است.

 

 

 

 

 

 

منبع

1- thymus vulgaris in Wikipedia

2- گیاهان دارویی دکتر علی زرگری دوره 5 جلدی ج4 ص 28 چاپ پنجم 1368 انتشارات دانشگاه تهران

 

 

از نظر آب و هوا و خاک ، آویشن ، آب و هوای ملایم متمایل به گرم و خاکهایی را ترجیح می دهد که زه کشی رو به آفتاب دارند . تکثیر آویشن با قلمه و یا بذر انجام می شود. فاصله بین بوته ها در محل اصلی بین خطوط کاشت 1 متر و بین بوته ها 30 سانتی متر مناسب است. برای رشد آویشن وجین علف های هرز ضروری است. قلمه آویشن از ریشه جوشهای گیاه در اردی بهشت تهیه شده و کاشته می شود ولی اگر با بذر تکثیر شود، بین اسفند تا خرداد، هر وقت می توان آ ن را کاشت . بهتر است مزرعه محل کاشت آویشن هر سه سال یک بار به کلی برداشت شده، شخم خورده و کشت آن تجدید شود تا بوته ها، قوی و پر برگ شده و گل بدهند.

در بعضی مناطق می توان هر 2سال یک بار سر شاخه ها و برگ ها را چید و محصول را برداشت کرد. از مزرعه ای که خوب کاشته شده و مراقبت شده باشد می توان 1 یا 2 تن در هکتار محصول خشک برداشت کرد.

گل آویشن خیلی معطر است و در آشپزخانه به عنوان ادویه مصرف می شود. گل ها در اواخر مرداد و اوایل تیر ظاهر می شوند و برداشت گیاه باید در زمانی انجام شود که شکوفه ها تازه ظاهر شده اند.

 

منابع

1- در معارف گیاهی، حسین میر حیدر دوره 8 جلدی ج 2 ص 257 چاپ چهارم 1382 دفتر نشر فرهنگ اسلامی

2- گیاهان معجزه ساز دکتر فرخ سیف بهزاد ص 402 چاپ اول 1389 انتشارات تهران

 

 

نوع وحشی این گیاه به صورت بوته هایی پر پشت در دامنه های خشک و میان تخته سنگهای نواحی مختلف مدیترانه مخصوصاً در فرانسه ، پرتغال ، اسپانیا، ایتالیا و یونان و برخی نواحی آسیا می روید. (1)

این گیاه بومی اروپای جنوبی است و در این نقاط به عنوان سبزی غذایی هم پرورش داده می شود (2). این گیاه در بعضی مناطق آمریکا نیز می روید.(3)

 

 

در ایران گونه های مختلفی از آویشن به صورت علفی یا درختچه می روید . نوع Thymus communis در مزارع کاشته می شود و نوع T.serpyllium که به سی سنبر یا سو سنبر شهرت دارد در واقع آویشن وحشی است(4)

گونه های T.Fedischenkoi Ronn و  T.nummularia M.B و چندین واریته از گونه T.kotsch yanus در مناطق مختلف ایران از جمله در ارتفاعات منجیل، در اراک، کردستان (اورامان)، کرمانشاه، دامنه های جنوبی البرز، آزادبر طالقان، توچال، دره کرج، آذربایجان، کرمان، شاهوار کوه در ارتفاعات 2700 تا 2900 متری ، رودبار، نور، کجور، دره چهل دختر گرگان شناسایی شده است.(4)

 

 

منابع

1- گیاهان دارویی دکتر علی زرگری دوره 5 جلدی ج4 ص 28 چاپ پنجم 1368 انتشارات دانشگاه تهران

2- Thymus vulgaris in Wikipedia

3- Thymus vulgaris in plants profile USDA

4- معارف گیاهی، حسین میر حیدر دوره 8 جلدی ج 2 ص 257 چاپ چهارم 1382 دفتر نشر فرهنگ اسلامی

 

 

سه شاخه گلدار و برگ آویشن دارای پنتوزان ها، تانن ها ، یک ماده تلخ، رزین، یک ساپونین و اسانس است.(1)

اسانس آویشن به اسانس تم یا تیم موسوم است و دارای دوایزومر فنلی به نام های تیمول . thymol و کارواکرول carvacrol می باشد که همراه سیمن Cymen ، لینالول linalol ، پینن pinene و استات بورنیل در اسانس یافت می شود (1و2) در مورد تیمول گفته شده که به سال 1725 یک عطار آلمانی کشف کرد که یک ماده ضد عفونی کننده پر قدرت به نام تیمول در آویشن وجود دارد که علیه باکتری ها و قارچ ها مؤثر است (3)

اما تیمول به سال 1719 توسط Neumann کشف شده و به نام کامفرتیمول موسوم گردید (1)

کاروا کرول نیز اثر ضد عفونی کننده دارد و از نظر درمانی اثر ضد کرم و ضد قارچ دارد.

 

منابع

1- گیاهان دارویی دکتر علی زرگری دوره 5 جلدی ج4 ص 28 چاپ پنجم 1368 انتشارات دانشگاه تهران

2- معارف گیاهی، حسین میر حیدر دوره 8 جلدی ج 2 ص 254 چاپ پنجم 1382 دفتر نشر فرهنگ اسلامی

3- Thymus vulgaris in Wikipedia

 

 

آویشن از گیاهان نواحی غربی منطقه مدیترانه است و از قدیم الایام مورد توجه بوده است . تئوفراست و دیو سقوریدس، دو گونه از این گیاه را نام برده اند که یکی دارای مصارف طبی بوده و گل های سفید رنگ داشته و دیگری نوع سیاه نامیده می شد و سبب بر انگیختن صفرا می شده است.(1).

در قرون وسطی گیاه آویشن نماد شجاعت به شمار می آمدو سلحشورانی که در جنگ های صلیبی شرکت می کردند با خود شال گردن هایی همراه داشتند که شاخه های آویشن روی آنها برودری شده بود. به همین علت در آن زمان اعتقاد بر این بود که مصرف چای برگ آویشن از بروز کابوس جلوگیری می کند و یا سبب می شود انسان با جن و پری آسان تر محشور گردد (2و3) در قرن 12 و 13، نام این گیاه در آثار پزشکان آن دوران آمده است . در این دوران راهب هایی که در امر طبابت دست داشتند از آویشن در رفع جذام، فلج و آلودگی به شپش استفاده می نمودند. از این زمان به بعد کم کم ، آویشن ارزش خود را در درمان از دست داد و فقط در آشپزی مورد استفاده قرار گرفت.

 

منابع

1- گیاهان دارویی دکتر علی زرگری دوره 5 جلدی ج4 ص 28 چاپ پنجم 1368 انتشارات دانشگاه تهران

2- Thymus vulgaris in Wikipedia

3- معارف گیاهی، حسین میر حیدر دوره 8 جلدی ج 2 ص 254 چاپ پنجم 1382 دفتر نشر فرهنگ اسلامی

 

 

آویشن به خاطر داشتن تیمول که از مخاط  جذب شده و از ادرار دفع می شود دارای خاصیت ضد میکرب، ضد قارچ و ضد کرم ( انگل) است. تیمول رنگ ادرار را تیره یا سیاه می کند (1).

از جوشانده آویشن برای ضد عفونی کردن و پانسمان زخم ها استفاده می شود و از محلول غرغره آویشن برای ضد عفونی حلق و شستشوی دهان دردندان پزشکی استفاده می شود. در بازار دارویی به ععنوان قارچ کش در درمان موضعی اکتینومایکوز در دامپزشکی مورد استفاده است (1)

در طب سنتی ، آویشن را گرم و خشک می دانند و از نظر خواص ، گرم کننده قوی و مدر بول و حیض ، عرق و شیر می باشد و خارج شدن جنین و مشیمه را آسان کرده و باز کننده گرفتگی ها ی روده ها و پاک کننده سینه است. برای تنگی نفس ، تقویت معده ، کبد، طحال، کلیه، تحلیل آماس و خون منجمد شده در اثر سموم نباتی و حیوانی مفید است.

 

منابع

1- معارف گیاهی، حسین میر حیدر دوره 8 جلدی ج 2 ص 254 چاپ پنجم 1382 دفتر نشر فرهنگ اسلامی

2- گیاهان دارویی دکتر علی زرگری دوره 5 جلدی ج4 ص 28 چاپ پنجم 1368 انتشارات دانشگاه تهران

 

 

افزودن آویشن به سس ، گوشت، ماکیان و ماهی و تقریباً هر غذایی از سوپ گرفته تا سالاد سبب معطر شدن غذا می گردد (1). استفاده از آویشن به عنوان بخور در معابد مرسوم بوده است و در اساطیر کهن مسیحیان آمده است که در علوفه ای که برای تشک در رختخواب مریم عذرا و حضرت مسیح به کار می رفته از آویشن استفاده می شده است (2)

مواد مؤثر موجود در آویشن دامنه ضربان نبض را بالا برده ، قوای جسمانی را افزایش داده و عمل هضم را تقویت می کند و در تقویت دستگاه گردش خون مؤثر است (3)

مصرف این گیاه در رفع ضعف دستگاه هضم ، نفخ، ضعف عمومی، سرفه، سیاه سرفه، نزله های مزمن، تاخیر وقوع قاعدگی در زنان جوان، رفع ترشحات مهبلی با منشا عصبی و دردهای قاعدگی توصیه شده است(3)

به سال 1933 دو دانشمند به نامهای Flamm و Kroeber اعلام داشتند آویشن نه تنها در رفع بیماری های دستگاه تنفس مانند گریپ، ذات الریه و برنکوپنومونی مؤثر است بلکه در درمان بیماری های روده ، کلیه و مثانه نیز تاثیر دارد(3)

 

منابع

1- Thymus vulgaris in Wikipedia

2- معارف گیاهی، حسین میر حیدر دوره 8 جلدی ج 2 ص 254 چاپ پنجم 1382 دفتر نشر فرهنگ اسلامی

3- گیاهان دارویی دکتر علی زرگری دوره 5 جلدی ج4 ص 28 چاپ پنجم 1368 انتشارات دانشگاه تهران

 

 

نام لاتین : Thymus vulgaris

نام انگلیسی:           Thyme

تیره نعناع:       Lamiaceae

بخش مورد استفاده: برگ و سرشاخه گل دار(1)

مواد مؤثر: اسانس فرار با ترکیبات کاملاً متفاوت و اصولاً تیمول  Thymol همراه مقدار کمتری کارواکرول carvacrol ، فلانوئیدها ( آپی ژنین apigenin ، لوتئولین luteolin ، تیمونین thymonin نارین ژنین naringenin و سایر مواد)، مواد مختلف: اسید لبیتیک labiaticacid ، اسید کافئیک caffeic acid ، تانن ها (2)

آثار: کارمیناتیو، ضد میکربی،آنتی اسپاسمودیک ، خلط آور، قابض، ضد کرم

موارد استفاده: بالا بودن میزان اسانس فرار در آویشن سبب شده است تا این گیاه به عنوان کار میناتیو در سوء هاضمه و تنبلی گوارش به کار گرفته شود. این اسانس، خاصیت آنتی سپتیک قوی هم دارد که بسیاری از موارد استفاده آویشن را توجیه می کند. می توان از اسانس به صورت لوسیون در استعمال خارج برای زخم های عفونی و در استعمال داخل برای عفونت های تنفس و گوارش استفاده نمود. به صورت غرغره در لارنژیت و التهاب لوزه ( تونسیلیت tonsillitis ) مورد استفاده است. سبب تسکین گلو درد و آرامش سرفه های آغالشی می گردد . آویشن ، یکی از داروهای عالی ضد سرفه است و سبب دفع خلط و کاهش اسپاسم می شود. در درمان برنشیت ، سیاه سرفه و آسم ممکن است مؤثر باشد . به عنوان قابض ملایم ، در اسهال کودکان و شب ادراری مؤثر است(1)

آویشن در کتاب دارونامه آمریکایی کینگ این گونه شرح داده شده است:

آویشن تونیک ، کارمیناتیو، قاعده آور و آنتی اسپاسمودیک است . دم کرده سرد آویشن در سؤ هاضمه همراه معده ضعیف و آغالش پذیر سودمند است و در نقاهت بیماری های ناتوان کننده به عنوان تونیک محرک عمل می کند. دم کرده گرم آویشن در هیستری، قاعدگی دردناک ، نفخ، قولنج، سر درد، نافع است و به تعریق کمک می کند. گاهی در استعمال خارج از برگ ها در کمپرس آب گرم استفاده می شود . اسانس آویشن به صورت استفاده موضعی در دردهای نورالژی و روماتیسمی با ارزش است و در مصرف داخلی در هریک از موارد استفاده گفته شده سودمند است. مقدار استفاده از دم کرده 1 تا 3 اونس مایع است(4)

ملاحظات ایمنی: هیچ نوع عارضه جانبی یا تداخل دارویی با مصرف این گیاه گزارش نشده است.

فرآورده ها و مقدار خوراک:

- مقدار خوراک تنتور 2 تا 4 میلی لیتر سه بار در روز (1 به 5 در 45٪) است.

- برای تهیه دم کرده 2 قاشق چای خوری گیاه خشک شده را در یک فنجان آب جوش ریخته و به مدت 10 دقیقه در یک ظرف در بسته دم می کنند . این مقدار خوراک ، 3 بار در روز مصرف می شود.

- در تک نگاری های کمیسیون E ، مقدار خوراک 1 تا 2 گرم گیاه در یک فنجان چای یا 1 تا 2 گرم عصاره مایع به مقدار 1 تا 3 بار در روز در صورت لزوم توصیه شده است.

 

منابع

1-Hoffmann,David, Medical Herbalism Healing Art press,p529

2- Wren RC,potters New Cyclopedia of Botanical Drugs and Preparations 8th ed

3- گیاهان معجزه ساز دکتر فرخ سیف بهزاد ص 402 چاپ اول 1389 انتشارات تهران

4- kings: from Felter , Harvey w. and Lioyd, John Uri. Kings American Dispensatory vols 1 and 2 1892: Reprint, Sandy, or : Ecclectic Medical Publications, 1983

5- Thyme, in principles and practice of Phytotherb

 

 

ثبت نظر

ارسال

خواص گل سرخ در طب سنتی ایران

خواص گل سرخ در طب سنتی ایران

مدتی پیش، پس ازانتشار کتاب گیاهان دارویی منطقه سواد کوه،  که در آن به خواص ...

ادامه مطلب
درمان طبیعی آلرژی های فصلی

درمان طبیعی آلرژی های فصلی

گذشته از آلرژی های غذایی ، حساسیت های فصلی یا رینیت آلرژیک (Allergic Rhinitis) نیز ...

ادامه مطلب
 تاثیر آب گوجه فرنگی بر فشار خون و قلب و عروق

تاثیر آب گوجه فرنگی بر فشار خون و قلب و عروق

گوجه فرنگی از جمله گیاهانی است که همواره برای بدن انسان مفید بوده و کارشناسان ...

ادامه مطلب
قطره علف لیمو

قطره علف لیمو

اسانس علف لیمو اثرات غیرقارچی نویدبخشی داشت که منجر می‌شود تا نویسندگان اظهار کنند که ...

ادامه مطلب
آیا می‌توان توسط یوگا فشارخون را کاهش‌داد؟

آیا می‌توان توسط یوگا فشارخون را کاهش‌داد؟

تمرینات یوگا ذهن‌جسم را درمان می‌کند و می‌تواند اثرات گوناگونی برسلامتی انسان داشته‌باشد. حال پرسش ...

ادامه مطلب
اسانس شوید  و کاهش LDL

اسانس شوید و کاهش LDL

معتقد بودند دم‌کرده‌ی شوید از نفخ شکم، به‌ویژه در نوزادان، جلوگیری می‌کند. نوشیدن یک فنجان ...

ادامه مطلب
آلودگی هواو اضطراب دوران کودکی

آلودگی هواو اضطراب دوران کودکی

آلودگی هوا یکی از مشکلات و معضلات بهداشتی در جهان است که منجر به تشدید ...

ادامه مطلب
اثر خواب ناکافی روی قلب

اثر خواب ناکافی روی قلب

طی سال‌‌‌های اخیر، بررسی های گوناگون تاکید زیادی بر خطر کم خوابی و ارتباط آن ...

ادامه مطلب
موادغذایی سرشار از کلسیم برای وگان ها

موادغذایی سرشار از کلسیم برای وگان ها

وگانیسم یا گیاهخواری مطلق یک روش تغذیه و زندگی است که هدف آن حذف هر ...

ادامه مطلب
فواید روغن زیتون روی پوست

فواید روغن زیتون روی پوست

روغن زیتون محصول استخراج شدۀ اعجاب انگیز از زیتون و جزء اساسی رژیم غذایی مدیترانه ...

ادامه مطلب