آدهاتودا

 

 

آدهاتودا
طبقه‌بندی علمی
 سلسله
 طبقه‌بندی نشده
 طبقه‌بندی نشده
 طبقه‌بندی نشده  
 رده‮‬
 تیره
 جنس‮‬           
 گونه و نام علمی
‬ گیاهی
‬ نهان دانگان
‬ دولپه‌ای واقعی ‮‬Eudicots
‬ آستریدها ‮‬Asterids
 لامیال‌ها ‮‬Lamiales
‬ آکانتاسه ‮‬Acanthaceae
 ژوستی‌سیا ‮‬Justicia
‬ Justicia‭‬ adhatoda

 

نام لاتین‮:‬ Justicia adhatoda L
نام‌های مترادف‮: ‬
Adhatoda zeylanica Medicus Adhatoda vasic(k)a Nees
Echolium adhatoda(L)Kuntze Adulsa bakas
Adenanthera vasic(k)a
فرانسه‮:‬ Carmantine
‮ ‬Noyau de ceylan
انگلیسی:‮‬ Malabar nut
هندی‮: ‬آدالسا‮‬‭(‬ada(u)lsa‭)‬‮. ‬آدوسا‮ ‬‭(‬adosa‭)‬‮ ‬و باشینگ‮‬bashing‮ (١‬،‮٢‬و‮٣)
‬ ‬تیره‌ی آکانتاسه از گیاهان مناطق گرم و استوایی کره‌ی زمین به‌شمار می‌آید‮. ‬این تیره شامل حدود ‮٠٠٥٢ ‬نوع گیاه است که در متجاوز از ‮٠٥٢ ‬جنس جای دارند‮. ‬معدودی از این گیاهان در مناطق معتدل یافت می‌شوند‮. ‬گیاهان این تیره به صورت‌های مختلف علفی،‮ ‬با بوته‌های چوبی و گاهی بالارونده‌اند‮. ‬این گیاهان دارای برگهای ساده بوده که به صورت متقابل قرار دارند،‮ ‬گل‌ها نر،‮ ‬ماده و پنج قسمتی‮ (‬به ندرت‮٤ ‬قسمتی‮) ‬و مجتمع و دارای گل‌آذین خوشه ای یا سنبله می‌باشند‮.‬
کاسه گل دارای ‮٢ ‬لب و جام گل دارای لوله ای است که کم و بیش به ‮٢‬لب منتهی می‌شود‮. ‬پرچم‌ها‮ ‬غالبا ‮٤‬تایی‮ (٢‬عدد بزرگ و ‮٢‬عدد کوچک‮) ‬و میوه‌ای به صورت پوشینه یا به اشکال دیگر دارند‮. ‬دانه‌های درون میوه پس از رسیدن معمولا با شدت به بیرون پرتاب می‌شوند و همین امر موجبات انتشار گیاهان این تیره را فراهم می‌آورد‮. ‬جنس‌های مهم این تیره عبارتند از‮:‬
‮ـ ‬بارلریا‮ ‬Barleria‮ (٠٥١‬گونه‮)‬
‮ـ ‬آکانتوس‮ ‬Acanthus‮ (٠٢‬گونه‮)‬
‮ـ ‬ژوستی سیا‮ (٠٥٢‬گونه‮) (۴)‬
آدهاتودا یا‮  ‬آدالسا،‮ ‬یکی از گیاهان دارویی همیشه سبز و بومی آسیا است‮. ‬این گیاه به صورت خودرو و به فراوانی در سراسر نپال،‮ ‬سیلان،‮ ‬مالایا و کوهپایه های هیمالیا در منطقه‌ی پوتهوهار‮ ‬pothohar‮‬ در پاکستان و به ویژه در منطقه‌ی پهاروالا ‮‬pharwala‮ ‬می‌روید و در پاکستان،‮ ‬به‌عنوان گل نماد ایالت پنجاب شناخته می‌شود‮.‬
آدالسا یا آدهاتودا شامل برگهای تازه یا خشک شده گیاه است که در هند به صورت بوته می‌روید(‮١). ‬بوته‌ها نسبتا مرتفع و پرپشت بوده وگاه به ارتفاع ‮١ ‬تا ‮٥/٢‬متر می‮‌‌‬رسند‮. ‬شاخه‌ها به حالت قائم یا با زاویه‌ی کم از محور ساقه بیرون می‌آیند و پوستی به رنگ مایل به زرد آنها را می‌پوشاند(‮٥). ‬برگها از‮٠١‬تا‮٢١ ‬سانتی متر طول و حدود ‮٤ ‬سانتیمتر عرض داشته و دارای نوک باریک و کناره‌ی موجدار هستند،‮ ‬متقابل،‮ ‬کامل،‮ ‬زبانه‌ای و بادمبرگ کوتاه بوده و از ته و نوک به تدریج باریک می‌شوند‮. ‬وقتی برگها خشک هستند رنگ سبز مایل به قهوه‌ای تیره دارند،‮ ‬دارای بوی مشخص و طعمی تلخ می‌باشند‮. ‬برگ گیاه دارای خاصه های بافت شناسیک کاملا مشخصی است که به آسانی در قطعات سفید شده بزرگ در کلرال هیدرات قابل مشاهده است‮. ‬منافذ برگ به شکل بیضی کشیده بوده و از دو ردیف یاخته‌های هلالی شکل محاط شده‌اند و محور طولی آن با اوستیول زاویه‌ی قائمه ایجاد می‌کند‮. ‬اپیدرم برگ دارای پرزهای زگیل مانند ساده‮١‬تا ‮٣ ‬یاخته‌ای و پرزهای کوچک‮ ‬غده‌ای با‮ ‬غده‌ی ترشح کننده‌ی چهار یاخته‌ای است‮. ‬سیستولیت‌هایی در زیر اپیدرم‮ (‬بشره‮) ‬سطح زیرین برگ دیده می‌شود‮. ‬در نمونه‌های مختلف،‮ ‬تعداد پرزها و سیستولیت‌ها متفاوت است(‮١). ‬دمبرگ کوتاهی پهنک برگ را به ساقه متصل می کند‮. ‬دم گل ها در کناره ی برگها جای دارند و گلها به رنگ قرمز مسی به صورت مجتمع در قسمت انتهایی دم گل جای دارند‮. ‬میوه‌ی گیاه به طول ‮٥/١ ‬و عرض ‮٦/٠ ‬سانتیمتر و دارای دانه‌های مدور و نسبتا دراز و پوشیده از برجستگی‌های کوچک می‌باشد(‮٥).‬
بخش مورد استفاده‮: ‬ریشه،‮ ‬برگ،‮ ‬گل‮ (٢‬و‮٥)‬،‮ ‬میوه(‮٥)‬،‮ ‬تنه(‮٣) ‬و گاهی کلیه اندام‌های گیاهی‮ (٥) ‬است‮.‬

 

خلط‌ آور،‮ ‬مدر،‮ ‬آنتی‌اسپاسمودیک‮ (‬مجرای تنفس‮) ‬و اصلاح کننده،‮ ‬ضدآسم،‮ ‬بازکننده‌ی نای،‮ ‬اکسی‌توسیک‮ (‬موثر بر رحم‮).‬
در طب آیورودا این گیاه را از نظر انرژی دوشایی‮ (‬مزاج‮)‬،‮ ‬تلخ و گرم‮  ‬یا خشک می‌دانند که سبب افزایش واتا و کاهش پیتا و کافا می‌گردد‮. ‬از نظر بافتی،‮ ‬بر پلاسما و خون موثر است و بر دستگاه تنفس،‮ ‬گردش خون، اعصاب و دفع تاثیر می‌کند(‮٣).‬

 

 

در ترکیب شیمیایی این گیاه اسانس به میزان ‮٨٠/٠ ‬در صدوآلکالوئید حدود ‮١‬٪‮ ‬وجود دارد‮. ‬از میان آلکالوئیدها،‮ ‬مهم تر از همه وازیسین‮ ‬vasicine‮ ‬است که ‮٥٧ ‬تا ‮٠٩‬٪‮ ‬آن را تشکیل می‌دهد و تصور می رود جزء اصلی فعال گیاه است(‮٦). ‬این الکالوئید کینازولینی‮ ‬quinazoline‮‬ است‮. ‬میزان محصول آلکالوئید به دست آمده از برگ خشک در هند از ‮١٤٥/٠ ‬تا ‮٥٠١/١‬درصد متفاوت است‮. ‬وازیــــســـین بـــا‌ ال‌ـ وازیـسـینون ‮‬L-vasicinone،‮ ‬دزوکسی وازیسین‮ ‬deoxyvasicine‮‬ و مایونتون‮‬ maiontone‮‬ و آلکالوئیدهای بی‌اهمیت دیگر و نیز وازیکول‮ ‬vasicol،‮‬ادهاتودینین‮ ‬adhatodinine‮‬ و وازیسینول‮ ‬vasicinol‮‬ هم وجود دارد‮.‬

 

 

از این گیاه به صورت سنتی در طب آیوروداunani‭ ‬‮‬ به ویژه در بیماری‌های مجرای تنفس استفاده به عمل می‌آید‮. ‬درهند به عنوان آنتی‌اسپاسمودیک برای آسم و تب متناوب استفاده می‌شده است و نیز در موارد برنشیت مزمن به عنوان خلط آور و ضدسل مصرف می‌شده است(‮٧). ‬به علت خاصیت آنتی‌هیستامینیک و خلط‌آور در آسم سودمند است‮.‬
بررسی‌های داروشناسیک
فعالیت‌های داروشناسیک وازیسین و وازیسینون به خوبی شناخته شده‌است‮. ‬اشکال راست گرد و چپ گرد وازیسین و وازیسینون نسبت به اشکال راسمیک‮ ‬racemic‮ ‬آنها فعال‌ترند‮. ‬نتایج تحقیقات اخیر فعالیت بازکننده‌ی نای وازیسین ‮‬‭‬‮(‬در مقایسه باتئوفیلین‮) ‬را در آزمایشگاه و در موجود زنده ثابت کرده است‮. ‬همچنین ثابت شده است وازیسینون در آزمایشگاه دارای فعالیت بازکننده‌ی‮‬نای‮ (‬برنکودیلاتاتور‮) ‬است ولی در موجود زنده،‮ ‬فعالیت منقبض‌کننده برش دارد‮. ‬شاید این امر به علت تبدیل زیستی در موجود زنده باشد‮. ‬ترکیب این دوآلکالوئید به نسبت ‮١ ‬به‮١ ‬در موجود زنده و آزمایشگاه سبب ایجاد فعالیت شدید برنکودیلاتاتور می‌شود‮. ‬در وازیسین فعالیت قوی محرک تنفسی،‮ ‬فعالیت متوسط کاهنده‌ی فشار خون و آثار کاهنده‌ی قلب به اثبات رسیده ولی وازیسینون فاقد این آثار بوده است‮. ‬هنگامی که آمیزه‌ای از وازیسین و وازیسینون به کار گرفته می‌شود،‮ ‬اثر کاهنده‌ی قلب وازیسین به طور قابل توجه کاهش می‌یابد‮. ‬دو شکل ایزومری وازیسینون برقلب جدا شده‮(‬آزمایشگاه‮) ‬تاثیری نداشته‌است ولی احتمالا شکل چپ گرد آن محرک ضعیف قلب است‮. ‬نتایج کارآزمایی بالینی دوشکل ایزومری وازیسینون ضمن درمان آسم برنشی،‮ ‬به بروز عوارض جانبی منتهی نشده است‮. ‬این دارو دارای فعالیت مسقط‮ (‬سقط کننده‮) ‬است و ازینرو نباید در زنان باردار مورد استفاده قرار گیرد‮.‬

 

 


‮١ـ ‬آیورودا‮: ‬آسم،‮ ‬برنشیت،‮ ‬سرفه،‮ ‬گرفتگی صدا،‮ ‬تشنگی،‮ ‬استفراغ، دیسانتری،‮ ‬شکم روش،‮ ‬لاغری،‮ ‬سل،‮ ‬تب روماتیسمی،‮ ‬ورم،‮ ‬خونروی،‮ ‬بیماری‌های ادراری از جمله دیابت،‮ ‬نورالژی،‮ ‬بیماری‌های پوست،‮ ‬تب همراه سرفه،‮ ‬صرع،‮ ‬هیستری،‮ ‬جنون،‮ ‬دافع مگس،‮ ‬پشه،‮ ‬کنه و سایر حشرات،‮ ‬نابسامانی‌های کافا و انفلوانزا‮.‬
‮٢ـ ‬طب فربود‮: ‬آسم،‮ ‬آسم برنشی،‮ ‬نابسامانی‌های برنش،‮ ‬برنشیت،‮ ‬برنشیت حاد و مزمن‮ ‬،‮ ‬نزله،‮ ‬بیماری‌های تنفس،‮ ‬التهاب لثه،‮ ‬خونروی بعد از زایمان،‮ ‬کمک به جمع شدن رحم‮.‬
از قسمتهای مختلف گیاه به عنوان تصفیه‌کننده‌ی خون،‮ ‬رفع عوارض برنشیت،‮ ‬آسم،‮ ‬استفراغ‮ ‬و‮... ‬استفاده می‌شود‮.‬
ریشه‌ی گیاه خاصیت مدر دارد،‮ ‬از برگ به عنوان قاعده‌آور استفاده می‌گردد‮.‬
برای ریشه،‮ ‬برگ‮ ‬و مخصوصا گلهای گیاه،‮ ‬اثر ضدتشنج قائل‌اند‮.‬
گرد ریشه آدهاتودا برای رفع تب مالاریا به کار می‌رود و به علاوه از آن به عنوان خلط‌آور و ضدتشنج استفاده می‌شود‮.‬
در سیلان از گیاه کامل برای درمان زیادی خون قاعدگی استفاده به عمل می‌آید‮.‬
کلیه قسمتهای گیاه و مخصوصاً برگ آن دارای اثر ضدعفونی‌کننده و دفع انگل‌های روده دارد‮.‬
موارد عدم استفاده
از این گیاه در دوران بارداری نباید استفاده کرد ولی در زمان زایمان استفاده از آن بلامانع است‮.‬
نحوه استفاده
از این گیاه به صورت دم کرده،‮ ‬عصاره،‮ ‬جوشانده،‮ ‬ضماد،‮ ‬گرد و سیگار استفاده می‌شود‮.‬
مقدار مصرف
‮ـ ‬پودر خشک‮: ٥/٠ ‬تا ‮٥/١ ‬گرم در روز
‮ـ ‬عصاره‮: ‬به نسبت ‮١ ‬به ‮٢‬،‮ ‬هفته‌ای‮٠١‬تا‮٥٢‬میلی‌لیتر از مخلوطی مرکب از پیاز،‮ ‬گالفیمیا‮ ‬galphimia،‮ ‬آدهاتودا،‮ ‬پیکروریزا‮ ‬picrorrhiza‮‬ در درمان آسم برنشی استفاده می‌شود‮.‬

 



1‭-‬Wikipedia‭, ‬the free encycolpedia‭ ‬

‮٢ـ ‬گیاهان دارویی دکتر علی زرگری ج ‮٣، ‬ص‮٦٩٦‬،‮ ‬چاپ چهارم،‮ ‬انتشارات دانشگاه تهران ‮٨٦٣١‬

3‭-‬The   Ayurveda   Encyclopedia‭, ‬Swami  Sada  Shiva  Tirtha‭, ‬ second ed ‬ 1998‭ Ayurveda Holistic center press p109

‮٤ـ ‬منبع شماره ی ‮٢ ‬ص ‮٣٩٦‬

٥ـ ‬منبع شماره ی ‮٢ ‬ص ‮٦٩٦

6‭-‬Pundarikakshudu K‭ & ‬Bharstar GC‭, ‬Int J crude Drug Res 26,88‭ (‬1988‭)‬
7-‭Grieve M‭, ‬A‭, ‬Modern  Herbal‭, ‬Tiger Book International‭, ‬London‭, ‬1994‭, ‬p506

ثبت نظر

ارسال

آیا می‌توان توسط یوگا فشارخون را کاهش‌داد؟

آیا می‌توان توسط یوگا فشارخون را کاهش‌داد؟

تمرینات یوگا ذهن‌جسم را درمان می‌کند و می‌تواند اثرات گوناگونی برسلامتی انسان داشته‌باشد. حال پرسش ...

ادامه مطلب
اسانس شوید  و کاهش LDL

اسانس شوید و کاهش LDL

معتقد بودند دم‌کرده‌ی شوید از نفخ شکم، به‌ویژه در نوزادان، جلوگیری می‌کند. نوشیدن یک فنجان ...

ادامه مطلب
آلودگی هواو اضطراب دوران کودکی

آلودگی هواو اضطراب دوران کودکی

آلودگی هوا یکی از مشکلات و معضلات بهداشتی در جهان است که منجر به تشدید ...

ادامه مطلب
اثر خواب ناکافی روی قلب

اثر خواب ناکافی روی قلب

طی سال‌‌‌های اخیر، بررسی های گوناگون تاکید زیادی بر خطر کم خوابی و ارتباط آن ...

ادامه مطلب
موادغذایی سرشار از کلسیم برای وگان ها

موادغذایی سرشار از کلسیم برای وگان ها

وگانیسم یا گیاهخواری مطلق یک روش تغذیه و زندگی است که هدف آن حذف هر ...

ادامه مطلب
فواید روغن زیتون روی پوست

فواید روغن زیتون روی پوست

روغن زیتون محصول استخراج شدۀ اعجاب انگیز از زیتون و جزء اساسی رژیم غذایی مدیترانه ...

ادامه مطلب
راهکارهای درمان طبیعی در ورم‌مفاصل پسوریاتیک

راهکارهای درمان طبیعی در ورم‌مفاصل پسوریاتیک

زنان باردار و شیرده ، افراد دیابتی ، بیماران دارای فشارخون و افراد دچار اختلال ...

ادامه مطلب
زیتون

زیتون

از عملکردهای مهم زیتون ، مسدود نمودن گیرنده های خاصِ هیستامینی (گیرنده های H1 ) ...

ادامه مطلب
تاثیر استفاده از گوشی های همراه هوشمند در کودکی

تاثیر استفاده از گوشی های همراه هوشمند در کودکی

افزایش میزان استفاده از تلفن های هوشمند همراه (Screen Time) با افزایش خطر چاقی و ...

ادامه مطلب
از گیاهخواری چه میدانید؟

از گیاهخواری چه میدانید؟

بر اساس آخرین پژوهشها، رژیم‌های غذایی سالم و مبتنی بر گیاهخواری از جمله عوامل طول ...

ادامه مطلب