خبرنامه
 
پست الکترونیکی خود را وارد نمایید
گیاهان وسیستم آندوکرین

گیاهان وسیستم آندوکرین

در سنت گیاهی ، اطلاعات وسیعی در مورد درمان نابسامانی های غدد داخلی وجود ندارد. این امر جای شگفتی ندارد، زیرا آگاهی به عملکرد این سیستم مهم بدن، چند سالی است که به دست آمده است. افزون بر این، هنوز باز بینی جامع سیستم آندوکرین در فیتو تراپی نگاشته نشده است. وقتی از گیاهان با مهارت در زمینه ی متن رویکرد مناسب کل نگر استفاده می شود ، آنگاه است که گیاه در درمان نابسامانی های آندوکرین سهم اساسی خواهد داشت. به هر حال باید گفت که هرگز نمی توان نتایج بدست آمده از گیاهان را جانشین درمان با دارو نمود. سیستم آندوکرین به وسیله ی هورمون ها برمتابولیسم یاخته یی تاثیر می کند. غدد آندوکرین (درون ریز) که به غده های فاقد مجرا نیز معروفند هورمون را وارد خون یا لنف می سازند. هورمون ها، پیامبران شیمیایی هستند که به تمام بدن انتقال می یابند. بعد از یک دوره فاصله ی چند ثانیه یی یا حتی چند روزه ، پاسخ بدن نسبت به وجود هورمون ها به وقوع می پیوندد ولی وقتی این پاسخ آغاز شد نسبت به آنچه که در پاسخ به دستگاه عصبی دیده می شود، بسیار طولانی تر است. غده های درون ریز عبارتند از غده نخامی pituitary، تیروئید، پاراتیروئید، آدرنال، صنوبری pineal و تیموس. افزون بر این، چند عضو غیر درون ریز حاوی مناطقی از بافت درون ریز هستند که هورمون تولید می کنند . این اعضا شامل است بر لوزالمعده و گنادها ( غدد جنسی) . هیپوتالاموس، بخشی از دستگاه عصبی است هورمون تولید کرده و آزاد می  نماید بنابر این ، هیپوتالاموس هم یک عضو نورو آندوکرین neuroendocrine تلقی می شود.

غده تیروئید

غده ی تیروئید یک عضو پروانه شکل است که در قاعده گردن درست بالای استخوان ترقوه جای دارد. کرده یا عملکرد اصلی این غده تولید تیروکسین است که هورمون حاوی ید می باشد. تیروکسین تندی و شدت بسیاری از فونکسیون ( کرده ) های فیزیولوژیک را کنترل می کند. تنظیم سرعت قلب ، تعریق ، کنش گوارش، دمای تن ، مصرف کالری و بسیاری از فعالیت های دیگر ، حداقل تا حدی به این هورمون وابسته است. غده نخامی piyuitary که در قاعده ی جبهه مغز جای دارد، کنترل تیروئید را بر عهده دارد. غده نخامی ، هورمون محرک تیروئید thyroid- stimulating hormone یا TSH آزاد می کند که برای تولید تیروکسین thyroxine توسط غده تیروئید ضروری است. از طرف دیگر، تولید TSH توسط غده نخامی به وجود هورمون آزاد کننده ی تیروتروپین thyrotropine releasing hormone وابسته است که از هیپوتالاموس سر چشمه می گیرد. بنابر این یک مجموعه تعامل پیچیده و ظریف بر کرده تیروئید استیلا دارد و نیز بسیاری از عوامل جسمانی و عاطفی در این زمینه نقش دارند.

کم کاری تیروئید

کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدیسم hypothyroidism که به میکزدم و میکسدم myxedema هم شناخته می شود عبارت از کمی فعالیت تیروئید است که به کمبود هورمون تیروئید می انجامد . با وجودی که ممکن است ان نابسامانی در نتیجه هر یک از انواع بیماری ها به وجود آید که بر هیپوتالاموس و غده نخامی مؤثرند ولی اصولاً با نابسامانی های خود غده تیروئید مرتبط می باشند. تراوش نا کافی هورمون تیروئید به آهسته شدن عمومی تمامی فرآیندهای جسمی و ذهنی می انجامد. این حالت با رکود کلی بسیاری از سیستم های آنزیمی یاخته یی و فرآیندهای اکسیداتیو مشخص می شود. با کند شدن فعالیت متابولیک تمامی یاخته ها در بدن، کاهش سرعت مصرف اکسیژن پدید می آید که به کاهش اکسیداسیون مواد مغذی برای تولید انرژی، کمتر شدن تولید گرما در بدن منتهی می شود. این شناسه ها و نشانه ها، که همگی حاصل این آهسته شدن متابولیسم است از شکایات غیر اختصاصی تا نشانه های شدیدی متغیر است که در صورت ناشناخته ماندن و درمان نشدن خطرناک خواهد شد. خستگی، نبود انرژی، عدم تحمل سرما ، یبوست شدید، دوره های قاعدگی سنگین ، و افزایش وزن به رغم کاهش اشتها ممکن است مورد توجه قرار نگرفته و یا به سایر بیماری ها از جمله استرس، افسردگی و کار بیش از حد نسبت داده شود. با وخامت نشانه ها، ممکن است بیماری با گذشت زمان آشکار تر شود. این نشانه ها ممکن است شامل نبض کند شده، دردهای عضلانی، پف کردن دور چشمان، ریزش مو، خشونت صدا، کند شدن رفلکس ها و پوست سرد، خشک و زبر باشد و تغییرات خلق و شخصیت که ممکن است شبیه بیماری های روانپزشکی گردند بروز نمایند. ممکن است غده تیروئید بزرگ شده و در گردن گواتر به وجود آید. کم کاری تیروئید عامل خطر ساز بسیاری از مشکلات از جمله تصلب شرائین، مشکلات پوست و یبوست به شمار می رود.

درمان هیپو تیروئیدیسم

درمان فربود کم کاری تیروئید بر پایه درمان جانشینی روزانه هورمون تیروئید استوار است. از آنجا که گیاهی وجود ندارد که به قدر کافی جانشین تاثیر این هورمون شود، غالباً درمان با دارو پایه درمان را تشکیل می دهد و نقش فیتو تراپی کمک به بدن در جهت بازسازی و تاثیر درمان شیمیایی خواهد بود . در موارد خفیف، گاهی استفاده از گیاهان تلخ کافی است، اما استفاده از این گیاهان در تمام موارد سودمند است . به غیر از گیاهان تلخ به طور سنتی از یک گیاه دریایی موسوم به focus versiculosus (bladder wrack) برای درمان این بیماری استفاده شده است. در عین حال که این گیاه موجب کمک بسیار زیاد است ولی فقط زمانی به صورت اختصاصی باید مصرف شود که بیمار دچار کمبود ید است.

از گیاهان می توان برای پشتیبانی از درمان جانشینی با هورمون به طریقه های کاملاً متفاوت استفاده کرد . کم کاری تیروئید به علت رسوب موکوپلی ساکاریدها در عضله قلب سبب تسریع تصلب شرائین و افزایش احتمال بروز بیماری سرخ رگ تاجی در بیمار می گردد. این آسیب را می توان از طریق مصرف تونیک های قلب و عروق مانند انواع کراتگوس ( سرخ ولیک) جینکوبیلوبا و سیرکاهش داد. افزون بر این ، مصرف گیاهان سبب کمک به آسان شدن مشکلات مرتبط با تغییرات عملکردی و ساختمانی پوست خواهد شد. در عین حال که گیاهان فقط سبب تسکین علامتی می گردند ولی همین مساله به هر حال برای بیمار اهمیت دارد. گیاهان نرم کننده ، محرک های گردش خون و سایر گروه گیاهان دارویی در این زمینه با ارزش هستند ولی استفاده از گیاه خاص به تجربه خود بیمار وابسته است. تاثیر مرطوب کننده گیاهان در این مورد با اهمیت است زیرا پوست  دراین بیماری معمولاً خشک شده و فلسی می شود. با گیاهان سایر نشانه ها را نیز می توان از بین برد. در یبوست مزمن، گیاهان لاکساتیو ( مسهل) کبدی بهترین انتخاب به شمار می روند زیرا از کار کبد نیز حمایت می کنند. نمونه هایی از این گیاهان سودمند عبارتند از ترشک مجعد (yellow dock) Rumex crispus و باترنات butternut با نام علمی juglans cinerea. در موارد شدید از گیاهان حاوی آنتراکینون مانند Rhamnus purshiana ( کاسکاراساگرادا Cascara) sagrada و سنا senna alexandrina می توان استفاده کرد. در مورد مصرف این گیاه مسهلی پر قدرت باید موارد احتیاط را لحاظ کرد.

ممکن است مصرف تونیک های عصبی و سایر گیاهان مسکن عصبی لازم باشد ولی باید از مصرف داروهای آرام بخش قوی تر مانند رازک Humulus Iupulus و سنبل الطیب valeriana officinalis پرهیز کرد. این امر به آن خاطر است که این گیاهان ممکن است تاثیر بسیارآرام بخش بر کار کرد بدن داشته باشند . استفاده از گیاهان ضد افسردگی مانند هوفاریقون Hypericum perforatum ( علف سنت جان) و برنجاسف mugwort با نام علمی Artemisia vulgaris سودمند است.

پرکاری تیروئید

هیپرتیروئیدیسم یا پر کاری غده تیروئید دارای چند علت احتمالی است. ممکن است هیپرتیروئیدیسم به علت وجود تومور یا جوانه یاخته یی ( چه خوش خیم و چه بد خیم) ایجاد شده باشد و یا به علت التهاب محدود شونده غده و احتمالاً به سبب عفونت ویروسی به وجود آمده باشد. شایع ترین علت پر کاری، بیماری گریوز Graves disease است که یک نابسامانی خود ایمنی مرتبط با تولید آنتی بادی ها ی تیروئید است که بر غده دارای اثر تحریک کننده می باشد. همین جریان سبب رسوب یک ماده غلیظ درون پوست، پشت چشم ها و نقاط دیگر می شود. تظاهرات بالینی هیپرتیروئیدیسم و به ویژه گرمای بیش از حد بدن، افزایش فعالیت اعصاب و عضلات و قلب و عروق و پر جنب و جوشی، نتیجه بالا رفتن سرعت متابولیسم است. افزایش شتاب تندی نبض ممکن است به 90 تا 160 تپش در دقیقه برسد.

نشانه های پر کاری تیروئید

• عصبانیت ، افزایش تحریک پذیری، hyperexcitement، آغالش پذیری irritability ، بیم apprehension، بی خوابی

• دشواری در آرام نشستن

• نبض سریع در زمان استراحت و تلاش ، پالپیتاسیون قلب، پائین بودن تحمل گرما، تعریق شدید، پوست گر گرفته ( یعنی دستان گرم و مرطوب)

• ترمور ظریف دستان ، تغییر در عادات روده ( یبوست یا اسهال)

• افزایش اشتها و کاهش وزن تدریجی

• خستگی عضلانی و ضعف

• آمنوره

• چشمان ورقلمبیده ( اگزوفتالموس)، ایجاد حالت چهره یکه خورده و مبهوت

درمان پر کاری تیروئید

غالباً بهبودی علامتی این بیماری سر راست و واضح است. اما کنترل علت زمینه ساز نشانه ها ، یعنی تولید بیش از حد هورمون های تیروئید چالش بر انگیز است. اما از گیاهان در تسکین علامتی می توان برای حمایت از کار تجویز دارو استفاده کرد.

آثار مورد استفاده

مسکن های عصبی آرام بخش relaxing nervine سبب تسکین آژیتاسیون و اضطراب می شوند. در این مورد، استفاده از مسکن های عصبی آرام بخش اختصاصی توصیه شده است مثل Lycopus virginicus ,  و Lycopus europaeus  در این بیماری تونیک های قلبی نیز توصیه شده اند که به کار سالم قلب در حالت بار کاری تحریک شده به علت هورمون کمک می کنند.

داروهای اختصاصی

درمان سنتی پر کاری تیروئید با گیاهان ، یکی از مواردی است که می توان آن را بهترین  نمونه بیماری دانست که دارای گیاهان اختصاصی با اثر قاطع است. دو گیاه فوق الذکر که در فارسی به فراسیون آبی یا گندنای کوهی و در کتب طب سنتی به حشیشة الکلب موسومند یکی از گیاهان مسکن عصبی آرام بخش سودمند به شمار می روند و علاوه بر آن گاهی دارای تاثیر فاحش در بهبود تصویر علامتی مرتبط با حالات هیپرتیروئید ی می باشند. البته در بیمارانی که از این گیاه استفاده کرده اند تا کنون داده هایی مبنی بر تغییرات تیروکسین سرم به دست نیامده است و به این جهت نمی توان گفت که بهبودی با این گیاه در ارتباط با تاثیر مستقیم فراسیون آبی برتر از درمان هورمونی است ولی به هر حال به نظر می رسد این گیاه به درمان کمک کند.

نسخه برای هیپرتیروئیدیسم

انواع فراسیون آبی

4قسمت

دم شیر قلبی

2 قسمت

انواع قاشقک (قصیده)

2 قسمت

انواع کراتاگوس (ولیک)

1 قسمت

مقدار خوراک

تا 5 میلی لیتر تنتور 3 بار در روز

 

نسخه برای بی خوابی در پر کاری تیروئید

سنبل الطیب

یک بخش

گل ساعتی

یک بخش

مقدار خوراک

5 تا 15 میلی لیتر تنتور نیم ساعت قبل از رفتن به بستر

 

آثار حاصل از ترکیب فوق در پرکاری تیروئید

تونیک عصبی

انواع قاشقک

آرام کننده عصبی

انواع فراسیون آبی، دم شیر قلبی، انواع قاشقک، سنبل الطیب، گل ساعتی

تونیک قلب و عروق

انواع کراتگوس

 

دیابت ملیتوس

در کتاب مرجع مرک منوال Merck Manual، آمده است که دیابت ملیتوس ، سندرمی است که با افزایش قند خون ( هیپرگلیسمی hyperglycemia) به علت اختلال مطلق یا نسبی انسولین و یا عمل انسولین مشخص می شود.

دیابت ملیتوس diabetes Melitus یا دیابت شیرین با وجود گلوکز در ادرار glycosuria و افزایش تراز قندخون hyperglycemia مشخص می شود و متاسفانه یک نابسامانی مزمن متابولیک و شایع است و متابولیسم کربوهیدرات ،چربی و پروتئین را دچار اختلال می کند. با وجودی که شناخته شده ترین تظاهرات دیابت،هیپرگلیسمی است ولی دیابت یک بیماری پیچیده و چند وجهی است که بالقوه هریک از اعضای بدن را درگیر می نماید.

تنظیم قند خون یک فرآیند هومئوستاتیک پیچیده است و به وجود انسولین وابسته است. انسولین ، هورمونی است که توسط یاخته های اختصاصی شده درون لوزالمعده (پانکراس) تولید می شود . این یاخته ها را جزایر لانگر هانس islets of Langerhans می نامند. انسولین تولید شده در این جزایر جذب گردش خون شده و به باقی بدن انتقال می یابد. انسولین دارای چند نقش عمده است:

• بسیج گلوکز به ترک خون و ورود به یاخته های اندام های مختلف بدن.

•آماده کردن شرایط برای فرآیندهای دیگر متابولیک که به انبار شدن انرژی در چربی و سایر مواد بدن می انجامد و آزاد شدن این ذخایر را در خون تنظیم می کند.

ناکافی بودن تراز انسولین سبب افزایش تراز گلوکز به ویژه بعد از صرف غذا می گردد. بدون انسولین، اندام های بدن توان خارج کردن گلوکز از خون را نداشته و نمی توانند به منابع جانشین انرژی به ویژه بعضی از چربی ها تکیه کنند. در نتیجه متابولیت های این چربی ها، که کتون نامیده می شوند در خون رو به افزایش می گذارند. تغییرات متابولیک یجاد شده در دیابت سبب اختلال در نحوه استفاده بدن از چربی ها و از جمله کلسترول می گردد . این امر به انبار شدن کلسترل در سرخ رگ های کوچک بدن منجر می شود و غالباً سرخ رگ ها ی چشم ، کلیه ، قلب و مغز را درگیر می کند . بنابر این در افراد مبتلا به دیابت، کوری، نارسایی کلیه، حمله قلب و استروک به وجود می آید.

دیابت دارای دو شکل اساسی است.

دیابت ملیتوس وابسته به انسولین

دیابت وابسته به انسولین Insulin-dependent diabetes mellitus یا IDDM  یا دیابت نوع 1 را غالباً دیابت جوانی juvenile onset diabetes می نامند زیرا معمولاً ابتدا در دوران کودکی یا اوایل بزرگسالی ایجاد می شود. این بیماری با فقدان تقریباً کامل تولید انسولین مشخص می شود. این بیماری با کمبود سنتزانسولین و ترشح آن از جزایر لانگر هانس مرتبط است. این یاخته ها به صورت مجموعه یاخته ها در لوزالمعده دیده می شوند. پاتوژنز یا بیماریزایی این بیماری ممکن است دارای طبیعت اتوایمون بوده و یا مرتبط با آلودگی به ویروس کوکساکی (Coxackie virus B4)B4 یا ویروس اوریون باشد. دیابت نوع I با انسولین و رژیم غذایی درمان می شود و استفاده از داروهای خوراکی کاهنده قند خون در درمان این بیماری تاثیری ندارد.

اخیراً کوشش هایی در جهت درمان این بیماری با بن یاخته  انجام شده ولی به جز یک مورد بهبود موقت یک هفته یی و بازگشت مجدد بیماری ، نتیجه مطلوبی نداشته است.

دیابت ملیتوس نابسته به انسولین

دیابت نابسته به انسولین non-insulin- dependent diabetes mellitus که به (NIDDM) یا دیابت نوع II معروف است معمولاً در افراد سالمند یا دارای اضافه وزن دیده می شود و به این جهت این نوع دیابت را دیابت با شروع در پختگی MATURITY ONSET DIABETES می نامند. این بیماری به علت کمبود یا کاهش تاثیر بخشی انسولین ایجاد می شود  بسیار بیشتر از دیابت نوع اول دیده می شود.دیابت نابسته به انسولین ممکن است ثانوی به سایر بیماری ها از جمله پانکرآتیت باشد. این بیماری ممکن است در نتیجه ی آنتا گونیسم انسولین از جمله حالتی که در سندرم کوشینگ syndrome cushings یا درمان با استروئیدها دیده می شود به وجود آید. همچنین نتایج بررسی های جدید حاکی از آن است که مصرف برنج نیز سبب بروز این بیماری می شود. وقتی دیابت نوع دوم در افراد جوان پدید می آید، به نظر می رسد یک جز ژنتیک در بروز بیماری درگیر است. سایر علل اختلال تحمل گلوکز عبارت است از بارداری و تیروکسیکوز thyrotoxicosis. تیروتوکسیکوز به علت وجود مقدار زیادی هورمون تیروئید به وجود می آید که به  نوبه خود ممکن است حاصل تولید بیش از حد هورمون توسط غده تیروئید باشد و یا به علت از بین رفتن کرده انبارسازی و نشت از غده به وجود آمده باشد. افزون بر این، ایجاد تدریجی کمبود نسبی انسولین بخشی از جریان پیری طبیعی به شمار می آید. در NIDDM،هدف از درمان ، تنظیم کردن تراز گلوکز خون از طریق استفاده از داروهای کاهنده قوی قندخون، مهار کننده های گلوکزیداز ، استفاده از جیره ی غذایی با گلوکز محدود و فرآورده های کربوهیدراتی مرکب است که جذب گلوکز از روده را به تاخیر می اندازد. در افراد مبتلا به  NIDDM قدرت تولید انسولین تا حدی وجود دارد ولی عکس العمل به غذا مدتها به تاخیر می افتد و غالباً ناکافی است. نشانه های هر یک از دو نوع دیابت شامل است بر خستگی ، افزایش اشتها ( اگر مقدار کافی قند خون از ادرار دفع شود) و افزایش دفع ادرار، زیرا قند سبب می شود کلیه ، حجم بیشتری برای حل کردن بار اضافی موجود تولید نماید. به دلیل تسریع از دست رفتن مایعات بدن، بیمار دچار احساس بیشتر تشنگی خواهد شد. با افزایش تراز گلوکز خون و بروز کتوز ketosis، مایعات بدن اسیدی خواهد شد. یکی از مکانیسم های دفاعی بدن در برابر اسیدی شدن ،  کاهش مقدار دی اکسید کربن در خون است که این امر بر افزایش تندی و عمق تنفس می انجامد . وجود عوارض ناشی از بلوکاژ سرخ رگ از جمله از بین رفتن قدرت دید، مشکلات قلب، آسیب کلیه ونوروپاتی محیطی شایع است. این نوع مشکلات معمولاً با گذشت چند سال بروز می کنند.

درمان دیابت

دنیای گیاهان دارای گیاهان کاهنده قند خون بسیاری است و این گیاهان در برنامه جامع تدبیر دیابت

نوع دوم سهم فراوان دارند. دیابت وابسته به انسولین به ندرت به داروهای کاهنده قند خون عکس العمل نشان می دهد زیرا جزایر لانگر هانس در این حالت، به مقیاس وسیع ناتوان شده اند. به جای درمان با انسولین نیز در این نوع دیابت نمی توان از گیاه استفاده کرد. نتایج غربالگری های آزمایشگاهی مشابه آنچه که در مورد شناسایی گیاهان سیتوتوکسیک انجام گرفته ، ثابت کرده است گیاهان کاهنده قند خون وجود دارند و بیش از صدها مورد از این گیاهان مستند شده اند.

در سنت اروپایی گیاهان کاهنده قند خون عبارتند از:

سیر Allium sativum

گالکا Galega officinalis

برگ توت سفید Morus alba

برگ زیتون Olea europaea

سیاه گیله یا میرتیل Vaccinium myrtillus

جالب توجه آنکه گالگا یکی از گیاهان مؤثر افزاینده شیر است و دارای تاثیر تقویتی بر غده نخامی یا

هیپوتالاموس نیز هست. باید به خاطر داشت که یکی از خواص گیاهان تلخ ، خاصیت تحریک ملایم غدد داخلی است و در بعضی افراد این گیاهان در کاستن از قند خون، تاثیری فاحش دارند.

گیاهان کاهنده قند خون در طب سنتی ایران عبارتند از:

کدو

تخم هندوانه ابوجهل

گزنه

دارچین

پیاز

تخم شنبلیله

تخم گشنیز

چوب میان مغز گردو

جو و گندم با پوست

اخیراً ثابت شده است مصرف دارچین سبب کاهش HbAlc  می شود.

در سطح تجربی ، ثابت شده است ، بسیاری از گیاهان تا حدی دارای فعالیت کاهنده قند خون می باشند ولی مکانیسم اثر آنها در بیشتر موارد روشن نیست. بعضی از نمونه های دیگر این گیاهان که در کتاب Medical Botany  نوشته Elvin-Lewis. Lewis آمده عبارتند از:

بلادر Anacardium occidentale

کرفس Apium graveolens

باباآدم Arctium lappa

جو دوسر Avena stiva

فلفل سبز Capsicum annuum

کوهوش سیاه cimicifuga racemosa

اوپاتوریوم ارغوانی Eupatorium purpureum

نوعی فرفیون Eupatorium purpureum

مهر طلایی Hydrastis Canadensis

پیوت Lophophora williamsii

جینسینگ panax ginseng

اسفناج spinacia oleracea

گل قاصدک Taraxacum officinalis

شنبلیله Trigonella foenum- graecum

چالش اصلی کارور گیاهی، کاربرد مناسب گیاهان کاهنده قند خون است. گاهی ممکن است این

داروها بر تراز قند خون دارای تاثیر سریع باشند ولی این تاثیر در بیماران متفاوت است . می توان این گیاهان را فقط به عنوان بخشی از برنامه تدبیر جامع دیابت و به تناسب با بیمار خاص با امنیت خاطر به کار گرفت. در این مورد باید تراز گلوکز ادرار و خون را از نزدیک زیر نظر داشت. از آنجا که این مساله ما را از بحث در مورد گیاهان کاهنده قند خون دور می کند، لذا از پروتکل استفاده از داروهای کاهنده قند خون صرف نظر کرده ایم.

از طرف دیگر ، می توان با اطمینان کامل و حتی در صورتی که تلاشی برای اختلال در تراز انسولین انجام نشود، کاملاً با اطمینان خاطر از کار پیشگیری با گیاهان جهت پرهیز از عوارض دراز مدت دیابت استفاده کرد. به عللی که قبلاً ذکر شد، باید در درمان دیابت به دستگاه قلب و عروق توجه خاص مبذول داشت. در استفاده دراز مدت از تونیک های قلب و عروق، به ویژه مصرف انواع کراتگوس ، جینکوبیلوبا و سیاه گیله مناسب است.

غدد آدرنال

داروهای مورد استفاده برای غده های آدرنال بسیار است ولی متاسفانه استفاده از این داروها نیز انعکاسی است از فقدان بنیادین اطلاعات در مورد فیزیولوژی و کرده این بخش مهم از سیستم آندوکرین . مفاهیم پنهان در اصطلاحات مبهم مورد استفاده در بسیاری از انتشارات طب جانشین غالباً در این زمینه معتبر و سودمند است ولی استفاده کمکی از آثار تونیک های آدرنال باید بر اساس درک فیزیولوژی واقعی انجام شود . یک غده آدرنال روی هر کلیه و در عمق بخش پشتی شکم جای دارد . هر یک از این غده ها دارای دو بخش و با کرده های کاملاً متفاوت هستند : قشر یا بخش خارجی و مغز یا بخش مرکزی . داروهایی که در بیماری های این غده به کار گرفته می شوند باید مناسب وظیفه یی باشند که باید آن را درمان کرد.

مغز فوق کلیه

مغز فوق کلیه هورمون های آدرنالین ( اپینفرین) و نورآدرنالین ( نوراپی نفرین)را ترشح می کند که مسوول افزایش سریع فعالیت دستگاه عصبی و متابولیسم درگیر در سیستم تطابق عمومی هستند.

وظایف آدرنالین

• تاثیر بر گیرنده های آلفا و بتا

• افزایش قابلیت انقباض و تحریک پذیری عضله قلب و بنابر این افزایش بازده قلب

• آسان سازی جریان یافتن خون به ماهیچه ها، مغز و احشاء

• افزایش تراز قند خون از طریق تحریک تبدیل گلیکوژن به گلوکز در کبد

• مهار انقباضات عضله صاف

آثار نوروآدرنالین

• اصولاً برگیرنده های آلفا تاثیر دارد.

• مقاومت عروق محیطی را افزایش داده و به افزایش فشار خون می انجامد.

قشر آدرنالین

قشر آدرنال مسوول تولید گلوکوکورتیکوستروئیدها از جمله کورتیزول و هیدرو کورتیزون است که به تنظیم متابولیسم، دستگاه ایمنی، بعضی از جنبه های رفتار و بسیاری دیگر از جریان ها کمک می کند. قشر آدرنال مینرالوکورتیکوستروئید از جمله آلدسترون aldosterone و دزوکسی کورتیکوسترون را هم ترشح می کند. آلدسترون عامل اصلی کنترل هومئوستاتیک ترشح سدیم و پتاسیم از کلیه است. این هورمون ها از کلسترل سنتز می شوند.

آثار گلوکوستروئیدها

• تقویت کاتا بلیسم پروتئین و مهار سنتز پروتئین

• آنتا گونیسم تاثیر انسولین

• افزایش سنتز گلوکز توسط کبد

• تاثیر بر مکانیسم های دفاعی بدن و واکنش به استرس

• تاثیر بر عواطف

آثار مینرالوکورتیکوئیدها

تنظیم باز جذب کاتیون های سدیم

• تنظیم دفع کاتیون های پتاسیم توسط توبول های کلیه

در عین حال که قشر و مغز فوق کلیه در پاسخ به محرک های مختلف سبب تولید هورمون های متفاوت می شوند ولی در بعضی موقعیت ها مثل عکس العمل نسبت به استرس دارای نقش پیچیده یی هستند . عکس العمل فوری نسبت به استرس اصولاً ولی نه به طور کامل توسط مغز فوق کلیه کنترل می شود ولی در عین حال عکس العمل دراز مدت نسبت به استرس توسط قشر آدرنالین کنترل می شود.

گیاهان حامی مغز آدرنال

گیاهان سازش زا adaptogen اساس گیاهان حامی مؤثر بر مغز آدرنال را تشکیل می دهند. ساپونین ها از جمله الوتروزیدهایی که در جینسنگ سیبری Eleutherococcus senticosus یافت می شوند، به طور مستقیم بر این بخش از غده آدرنال مؤثرند. معمولاً در این موارد برای حمایت از تونیک عصبی نیز استفاده می شود. با وجودی که مسکن های عصبی به طور مستقیم بر مغز آدرنال تاثیر نمی کنند، ولی به صورت سیستمی (عمومی) به آسان شدن تاثیر تنش و اضطراب کمک می کنند. تونیک های تلخ نیز سودمند می باشند. نمونه های گیاهان آداپتوژن سودمند عبارتند از انواع پاناکس panax(جینسنگ)، الوتروکوکوس سنتی کوزوس و آشواگاندا یا جینسینگ هندی با نام علمی whithania somnifera، تونیک های عصبی مهم شامل قاشقک یا قصیده ، هوفاریقون وجو دو سر است.

گیاهان حمایت کننده از قشر آدرنال

داروهای گیاهی به طرق مختلف بر کرده قشر آدرنال تاثیر دارند. مهم ترین گیاهان ، آن دسته یی هستند که به علت سرشار بودن از ساپونین دارای اثر مستقیم بر قشر آدرنال می باشند مثل شیرین بیان با نام علمی Glycyrrhiza glabra و سیب زمینی شیرین ( یام وحشی) با نام علمی Dioscorea villosa. آداپتوژن ها به حمایت از قشر در جهت عکس العمل به هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH) کمک می کنند.

در مورد تاثیر شیرین بیان به علت آثاری که بر قشر آدرنال می گذارد اختلاف نظر وجود دارد. آلدوسترون بخشی از آن چیزی است که محور رنین- آلدوسترون- آنژیوتانسین نامیده می شود. یک مجموعه هومئوستازی هورمونی است که حجم ادرار دفع شده تعادل الکترولیت ها در خون را تنظیم می کند. وقتی شیرین بیان خورده می شود یا به مقدار زیاد مصرف می شود، تاثیر مستقیم آن بر آلدوسترون به تخریب پتاسیم می انجامد. این حالت، بسیار به ندرت اتفاق می افتد ولی در کتب فارماکولوژی به عنوان یکی از خطرات طب گیاهی ذکر شده است. اما بروز اینگونه آثار را در بیماران دچار فشار خون باید جدی گرفت. استفاده از شیرین بیان در این بیماران جایز نیست.

از طرف دیگر، گزارش های موردی از انگلیس حاکی از آن است که بعضی افراد دچار بیماری آدیسون می توانند به طور کامل از مصرف شیرین بیان منتفع شوند. بیماری آدیسون به علت آسیب وارده بر قشر آدرنال حاصل می شود و به کاهش تولید هورمون آدرنوکورتیکال می انجامد.

 

 

تعداد بازدید : 2227
ارسال نظر

سوال امنیتی : مجموع دو عدد 5 و 3 =