زرشک

سلسله: گیاهی

طبقه بندی نشده: نهان دانگان

طبقه بندی نشده: دو لپه ای حقیقی

رده:آلاله سانان

تیره: زرشکیان

جنس: Berberis.L

در کتب طب سنتی با نامهای «انبرباریس»، «امبرباریس»، «انبربیریس» و «امبربیریس» آمده است. به فارسی «زرشک» و «زارچ» گویند و به اصطلاح عربی مصری «عقده» گفته می شود. به فرانسوی Vinaigrette وEpine vinette وVinettier و به انگلیسی Barberry tree و میوه آن راBarberry نامند.

میوه درخت، زرشک است که از خانواده Berberidaceae ، نام علمی آن Berberis vulgaris L . و مترادف آن Berberis thunbergii DC . می باشد.

گونه های مختلفی از این گیاه در ایران می رویند که به طور خلاصه عبارتند از:

Berberis crataegina DC .1: و واریته های متعددی از آن، این گونه در دامنه های جنوبی البرز از فیروزکوه تا ارنگه و طالقان در ارتفاعات 1000تا2800 متر دیده می شود. در قفقاز و ترکیه و ارمنستان نیز انتشار دارد. درختچه کوتاهی است به بلندی تا یک متر، خارهای بلندی دارد که بن آنها پهن و تا 3 سانتی متر طول دارند.

2. زرشک گونه :Berberis integerrima Bge .. این گونه در خوی، قطور، راه منجیل تا زنجان، منطقه گرگان، خوش ییلاق، سمنان، شهمیرزاد، خراسان، لرستان، اصفهان، فارس و در منطقه تهران در رودک، بالای رنه، پس قلعه و کرج، کاشان و کرمان دیده می شود. درختچه ای است به بلندی تا 3 متر.

 3 . زرشک گونه :Berberis orientalis C .K .Sch .. درختچه ای است به بلندی تا 2 متر و در ارتفاعات جنوبی البرز از الموت تا سمنان و در ارتفاعات ساوه و کاشان دیده می شود. و واریته ای از آن با نام زرشک بی دانه Berberis orientalis var asperma Don . یاBerberis vulgaris L .var asperma Don . است.

Berberis vuglaris L .4 درختچه ای است به ارتفاع حدود 5/ 2 متر که در آذربایجان و مازندران (پل سفید)،گرگان و در کرج کوه دشته انتشار دارد.

Berberis vulgaris var brachiobotrys Boiss .5 که در ارتفاعات میان فیروزکوه تا سمنان انتشار دارد.

Berberis orthobotrys Bienert ex C .K .Schneider .6  به بلندی حدود 4 متراست که در مازندران و گرگان (کلاردشت) در ارتفاعات 260تا750 متر دیده می شود.

7. گونه جدید:Berberis Khorasanica Brow .J .Zielin .. این گونه را گیاه شناسان فلورا ایرانیکا، در خراسان بین بجنورد و مراوه تپه مشاهده کرده اند.

 

زرشک درختچه ای است که بلندی آن1تا4 متر است، در گونه های مختلف. برگهای آن بیضی شکل با دندانه های اره ای و اغلب منتهی به خار کوچک، پوست شاخه های جوان آن اغلب قهوه ای و قرمز. در برخی موارد مایل به زرد و چوب آن زردرنگ است. گلهای آن زرد خوشه ای و آویزان می باشند. میوه آن گوشتی کوچک، کمی دراز، به رنگ قرمز تیره و دارای طعمی ترش اس