زنجبیل

سلسله : گیاهی

شاخه : ماگنولیفیت ها

(طبقه بندی نشده) : نهان دانه

(طبقه بندی نشده) : تک لپه ای ها

رده : زینجبرال ها

تیره : زینجیبراسه

جنس : زینجیبر

نوع : افیسینال

نام لاتین : Zingiber officinale Roscoe

فرانسه : gingembre

انگلیسی : ginger

فارسی : زنجفیل و زنجبیل

 

 

Injiver(دراویدی تامیل)

Sinjivera (پالی)

Zingiberis (یونانی)

  ↓                            ↓

         زنجبیل (عربی)                        gingiberis (لاتین)

                                                        ↓

                                                                      gingembre (فرانسه)

                                                        ↓

                                                                    ginger (انگلیسی)

زنجبیل لغتی عربی است که به همین صورت و یا به صورت زنجفیل وارد فارسی شده است. این کلمه از معادل یونانی آن وام گرفته شده. نام زنجبیل به صورت یونانی آن در نوشته های دیوسکوریدس حکیم یونانی آمده است ریشه یونانی زنجبیل از نام "پالی" آن و این کلمه از نام دراویدی تامیل آن به معنای ریشه اینجی inji ریشه گرفته است کلمه یونانی زنجبیل در قرون وسطی به لاتین رفته و از این زبان به صورتی که در نمودار مشاهده می کنید ابتدا وارد زبان فرانسه و سپس انگلیسی شده است.

 

این گیاه به حالت طبیعی در نواحی شرق هند و به ویژه در دو نقطه جینجی و زینجی می روید و نیز در مالابر، سیلان و چین یافت می شود.

 

 

هند با بیش از 30٪ سهم تولید زنجبیل بالا ترین سهم را در تولید این گیاه دارد. چین در مقام دوم قرار داشته و در پی این دو کشورهای اندونزی، نپال و نیجریه قرار می گیرند. در زیر جدول تولید سال 2008 زنجبیل بر حسب تن آمده است.

هند                         420000

جمهوری خلق چین   285000

اندونزی                    177000

نپال                          158000

نیجریه                       138000

بنگلادش                   57000

ژاپن                          42000

تایلند                        34000

فیلیپین                      28000

سری لانکا                8270

زنجبیل پرورشی در جنوب آسیا ، آفریقای شمالی، مکزیک، جزایر آنتیل و به ویژه جامائیکا نیز دیده می شود.

 

 

 

زنجبیل، گیاهی پایا (چند ساله) از تیرۀ زنجبیلیان است.

دارای ریزوم غده ای شکل ضخیم، ناهموار، گره دار و منشعبی است که از آن 3 یا 4 ساقه یکساله شبیه نی به ارتفاع 30 سانتی متر (20تا 100 سانتی متر) خارج می شود. برگهای زنجبیل روی ساقه به صورت متناوب قرار داشته، نیزه ای (دراز و نوک تیز) و بیضی شکل می باشند و یک دمبرگ اصلی مشخص دارند که درمیان رگبرگهای متعدد فرعی جا گرفته است . سردمبرگ به غلاف بزرگ و شکافداری منتهی می شود که بخشی از ساقه را در آغوش می گیرد.ساقه گلدار گیاه به طور مستقیم از ریزوم (که بیخ یا ساقه زیرزمینی هم نامیده می شود) بیرون می آید و در انتها دارای گلهایی مجتمع به صورت سنبله است و از فلسهای نازکی پوشیده شده است .رنگ این گلها زرد روشن است و در انتها دارای لکه های قهوه ای است.

هر گل دارای کاسه ای سه قسمتی و جامی سه قسمتی است. درون گل، یک پرچم، یک مادگی با یک تخمدان3 خانه جای دارد. میوه اش پوشینه و محتوی دانه های متعدد تیره رنگ با بوی مطبوع است.

 

 

زنجبیل مجموعه ای از شکوفه های سفید و صورتی رنگ تولید می کند که بعدها به صورت گلهای زرد رنگی می شکفند. به علت دورنمای زیبایی که ایجاد می کنند ونیز سازش گیاه با آب و هوای گرم، غالباً زنجبیل را در مناطق حاره به صورت وسیع می کارند.

تکثیر زنجبیل از طریق کاشتن قطعات ریزوم دارای جوانه در زمین های مرطوب و اصلاح شده صورت می گیرد.

قسمت مورد استفاده زنجبیل ریزوم آن است که پس از پژمرده شدن بخشهای هوایی گیاه، آن را از زمین خارج نموده، بعد از شستن و قطع ریشه های کوچک، در داخل نوعی طشتک چوبی آویخته و به هم اصطکاک و مالش می دهند. با این کار قسمت سطحی ریزوم ها کنده شده و زنجبیل برای خشک شدن زیر نور آفتاب آماده می گردد. زنجبیل را در این مرحله زنجبیل خاکستری می نامند. برای عرضه در بازار زنجبیل خاکستری را در آب آهک قرار می دهند تا سفید رنگ شود.

این زنجبیل معمولاً از نظر خواص، ضعیف تر از زنجبیل خاکستری است .

 

 

زنجبیل، طبق نظر حکما، طبیعتی بسیار گرم و خشک دارد. مقوی حافظه و هاضمه، معده و کبد است. گرفتگی های کبد را باز می کند، نیروی جنسی را تقویت کرده و باد معده و روده را تحلیل می برد و رطوبت و بلغم غلیظ را از بین می برد.(1)

ملین مزاج و خلط آور است، ضمن آنکه برای اسهال ناشی از فساد غذا مؤثر است. در حالت فلج معده، یرقان و سختی ترشح ادرار ضعف آلات و اعضای مربوط به ادرار و بول در نتیجه مصرف غذاهای سرد، استفاده از زنجبیل مؤثر است.(2)

در کتب طب سنتی استفاده از زنجبیل برای ازبین بردن انقباض دردناک وگرفتگی عضلات که نزد عوام به باد گرفتگی تعبیر می شود توصیه شده است.(3)

در کتاب تحفه، خوردن روزانه زرده تخم مرغ نیمرو همراه گرد زنجبیل برای زیاد کردن منی مفید است و نیز مصرف مخلوط زنجبیل با پسته و خولنجان برای تحریک میل جنسی نافع است.

قرار دادن ضماد زنجبیل در محل، برای تقویت اعصاب و رفع فلج دست و پا و درد بواسیر اثر شفا بخش دارد. از زنجبیل به صورت ضماد برای جا انداختن در رفتگی ها استفاده می شود.

 

منابع

1- گیاهان معجزه ساز دکتر فرخ سیف بهزاد، چاپ اول 1389 انتشارات تهران
2- معارف گیاهی حسین میر حیدر دوره 8 جلدی ج2 چاپ ششم 1383 دفتر نشر معارف اسلامی
3- گیاه درمانی دکتر محمد صادق رحجان چاپ سوم 1360 کتابفروشی خیام

 

بخش مورد استفاده: ریزوم

اجزای تشکیل دهنده: اسا نس فرار (1تا 3٪و گاهی بیشتر)، اصولاً حاوی سز کویی ترپن های زینجی برن و بتابیزابولن اولئورزین (4تا10٪) حاوی جینجرول ها، جینجردیول ها،جینجردیون ها،دی هیدرو جینجردیون ها، شوگا ئول ها،لیپیدها(6تا8٪) . (1)

خواص: محرک، باد شکن، آنتی اسپاسمودیک،قرمزکننده،معرق،قاعده آور(2)

موارد استفاده: بهترین کاربرد درمانی این ادویه در درمان بیماری سفراست و این تاثیر به خوبی در مقالات پژوهشی به صورت مستند به اثبات رسیده است. مصرف زنجبیل به طور موثر سبب تحریک گردش خون محیطی شده و به این ترتیب در بد کاری گردش خون ، تورم پوست انگشتان دست و یا به علت سرما و کرامپ موثر است. در موارد تب، زنجبیل به عنوان معرقی سودمند عمل می کند و سبب تعریق می شود. مصرف زنجبیل به صورت غرغره، به تسکین گلودرد کمک می کند. در مصرف خارج، از زنجبیل می توان در بسیاری از داروهای درمان فیبروزیت و کشیدگی عضلات استفاده کرد.(3)

زنجبیل در تمام جهان به عنوان باد شکن معطر و محرک تند اشتها به کار میرود. در هند و سایر کشور هایی که آب و هوای گرم و مرطوب دارند، هر روز از زنجبیل استفاده می شود و داروی معروف مشکلات گوارشی است.

زنجبیل نه تنها به علت طعمی که دارد مورد پسند عامه است بلکه همچنین به علت خواص آنتی اکسیدان و ضد میکروبی به حفظ غذا کمک می کند که در این شرایط آب و هوایی، از اهمیت اساسی بر خوردار است.(4و5)

در پژوهش های انجام شده، موارد بسیارزیادی از آثار زنجبیل به اثبات رسیده است. نتایج بررسی های انجام شده ثابت کرده است که این گیاه به عنوان عامل پیشگیری از دریا زدگی موثر است.(6و7)

نتایج بررسی های انجام شده در حیوانات حاکی از آن است که زنجبیل دارای خواص کاهنده ی قند خون، کاهنده و افزاینده فشار خون، ضد افزایش کلسترول خون، صفرا برو مقوی معده است (8و9). نتایج بررسی های دارو شناسیک ثابت کرده است که مصرف زنجبیل سبب کاهش تجمع پلاکت ها می شود (10). به علت مهار دوگانه سیکلواکسیژناز و لیپوکسیژناز، آثار ضد التهابی زنجبیل در آرتریت روماتوئید به اثبات رسیده است (11). همچنین قدرت وقفه آثار پروستاگلاندین های زنجبیل نیز ثابت شده است(12).

ملاحظات ایمنی: زنجبیل به علت مهار ترومبوکسان سنتاز ممکن است بر زمان سیلان تاثیر گذاشته و به عنوان آگونیست پروستاسیکلین فعالیت داشته باشد. اما طی انجام یک بررسی بالینی که در دو گروه درمان با زنجبیل و شاهد ثابت شده است که اختلافی از نظر زمان سیلان دیده نشده است (13). مقدار خوراک بالای زنجبیل (12 تا 14 گرم) ممکن است سبب تقویت آثار داروهای ضد انعقاد شود. طبق نظر کمیسیون آلمانی نظارت بر داروهای گیاهی، از زنجبیل نباید برای رفع تهوع بامدادی دوران بارداری استفاده شود (14). اما مصرف زنجبیل به این منظور،سنتی شناخته شده است. در طب سنتی چین گفته می شود که نباید بیش از 2 گرم زنجبیل خشک را در روز در دوران بارداری مصرف نمود (15).

فرآورده ها و مقدار خوراک: مقدار خوراک تنتور 1/5 تا 5 میلی لیتر سه بار در روز ( 1به 5 در 40٪) است. برای تهیه دم کرده 1 قاشق چایخوری ریشه تازه را در یک فنجان آب جوش ریخته و به مدت 5 دقیقه دم می کنند. این دم کرده را در صورت نیاز به همین ترتیب مورد استفاده قرار می دهند. مقدار خوراک عصاره مایع سه بار در روز و هر بار 0/25 تا 1 میلی لیتر است (1به 1 در 40٪).(16)


منابع

1.Blumenthal M et al . The ABC Clinical Guide to Herbs . Austin TX:American botanical council.2003

2 - گیاهان معجزه ساز، دکتر فرخ سیف بهزاد چاپ اول 1389 انتشارات تهران

3-David Hoffman, Medical Herbalism, 2003, Healing Arts press

4- گیاهان دارویی دکتر علی زرگری دوره 5 جلدی،ج4 چاپ چهارم 1368 انتشارات دانشگاه تهران

5- معارف گیاهی حسین میر حیدر، دوره 8 جلدی جلد دوم چاپ ششم 1383 دفتر نشر فرهنگ اسلامی

6-Grontved A et al Ginger root against seasickness. A controlled Trial on the open sea . Acta Oto-laryngologica 1988;105:45-9

7-Mowrey DB, Clayson DE. Motion sickness, Ginger, and psychophysics Lancet 1982 Mar20; 1(B273):655-7

8-Newall,c, Anderson L, PhillipsonJ. Herbal Medicines : A Guides for Health – care professionals.

9- گیاهان معجزه گر دکتر فرخ سیف بهزاد چاپ اول 1378 موسسه نگرش روز

10- Srivasta KC.Effect of onion and ginger consumption on platelet thromboxane production in humans prostaglandins ,leukotrienes , and Essential fatty Acids 1989,35:183-5

11-Srivasta K et al.Ginger and rhenmatic disorders. Medical Hypotheses 1989 ,29:25-8

12-Lumb AB.Effect of ginger on human platelet function . Thrombosis and Haemostasis . 1994,71:110-1

13-Bensky D. Gamble A. Chinese Heral Medicine Materia Medica. seattle:Eastland press,1986.

14-Ginger,in principles and practice of phytotherapy.



 

ثبت نظر

ارسال

خواص گل سرخ در طب سنتی ایران

خواص گل سرخ در طب سنتی ایران

مدتی پیش، پس ازانتشار کتاب گیاهان دارویی منطقه سواد کوه،  که در آن به خواص ...

ادامه مطلب
درمان طبیعی آلرژی های فصلی

درمان طبیعی آلرژی های فصلی

گذشته از آلرژی های غذایی ، حساسیت های فصلی یا رینیت آلرژیک (Allergic Rhinitis) نیز ...

ادامه مطلب
 تاثیر آب گوجه فرنگی بر فشار خون و قلب و عروق

تاثیر آب گوجه فرنگی بر فشار خون و قلب و عروق

گوجه فرنگی از جمله گیاهانی است که همواره برای بدن انسان مفید بوده و کارشناسان ...

ادامه مطلب
قطره علف لیمو

قطره علف لیمو

اسانس علف لیمو اثرات غیرقارچی نویدبخشی داشت که منجر می‌شود تا نویسندگان اظهار کنند که ...

ادامه مطلب
آیا می‌توان توسط یوگا فشارخون را کاهش‌داد؟

آیا می‌توان توسط یوگا فشارخون را کاهش‌داد؟

تمرینات یوگا ذهن‌جسم را درمان می‌کند و می‌تواند اثرات گوناگونی برسلامتی انسان داشته‌باشد. حال پرسش ...

ادامه مطلب
اسانس شوید  و کاهش LDL

اسانس شوید و کاهش LDL

معتقد بودند دم‌کرده‌ی شوید از نفخ شکم، به‌ویژه در نوزادان، جلوگیری می‌کند. نوشیدن یک فنجان ...

ادامه مطلب
آلودگی هواو اضطراب دوران کودکی

آلودگی هواو اضطراب دوران کودکی

آلودگی هوا یکی از مشکلات و معضلات بهداشتی در جهان است که منجر به تشدید ...

ادامه مطلب
اثر خواب ناکافی روی قلب

اثر خواب ناکافی روی قلب

طی سال‌‌‌های اخیر، بررسی های گوناگون تاکید زیادی بر خطر کم خوابی و ارتباط آن ...

ادامه مطلب
موادغذایی سرشار از کلسیم برای وگان ها

موادغذایی سرشار از کلسیم برای وگان ها

وگانیسم یا گیاهخواری مطلق یک روش تغذیه و زندگی است که هدف آن حذف هر ...

ادامه مطلب
فواید روغن زیتون روی پوست

فواید روغن زیتون روی پوست

روغن زیتون محصول استخراج شدۀ اعجاب انگیز از زیتون و جزء اساسی رژیم غذایی مدیترانه ...

ادامه مطلب