پنج راه مقابله با اختلال استرس پس از حادثه (PTSD)

اختلال استرس پس از سانحه در نتیجۀ مشاهده یا تجربۀ رویدادی ترسناک یا تکان­دهنده رخ می­دهد و می­تواند زندگی روزمره و بهره­‌وری را تحت تاثیر قرار دهد. در این مقاله، چند روش را برای کنترل نشانه‌­های PTSD: Post Traumatic Stress Disorder ارائه می‌­دهیم.

 

اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) بیش­تر در افرادی دیده می‌­شود که در ارتش نظامی خدمت کرده‌­اند و با توجه به مشاهدۀ رخدادهای آزاردهنده در میدان دچار این عارضه می‌­شوند.گروه بعدی که می‌­توان بدان اشاره نمود، گروهی است که نتیجۀ واکنش طبیعی به تعدادی از تجربیات آزاردهنده مانند تجاوز جنسی، حمله فیزیکی، حوادث رانندگی یا هر نوع خشونت دیگر می‌­باشد.

نشانه‌­های PTSD عبارتند از حالت اضطرابی شدید (به ویژه همراه با یادآوری­ مداوم حوادث­) بی­خوابی، ناخوشی، و اجتناب از حضور در مکان‌­ها یا موقعیت­‌های اجتماعی که ممکن است باعث یادآوری آن حادثه گردد.

مطابق گزارش انجمن اضطراب و افسردگی آمریکا (ADAA) ۷/۷ میلیون بزرگسال در ایالات متحده دچار PTSD هستند، هرچند که احتمال رخداد این وضعیت در میان زنان دو برابر بیش­تر از مردان است.

PTSD ممکن است سال­ها ادامه داشته باشد و احتمال دارد نشانه­های آن بر تمام کیفیت زندگی تاثیر بگذارد. در این صورت گاهی بهتر است از استراتژی­های مقابله­‌ای منفی برای رودرو شدن با نشانه‌­های PTSD استفاده کرد

به نظر می­رسد استراتژی­‌های مقابله­‌ای منفی می‌­توانند بصورت لحظه­‌ای موثر واقع شوند، اما در طولانی مدت تاثیرات خودتخریبی بدنبال خواهند داشت. این راهبردها ممکن است شامل مصرف الکل یا داروهای روان­گردان برای کنترل احساسات، کاهش استرس یا کم کردن فکر و خیال باشد.

الکل و سایر مواد ممکن است احتمال آغاز چنین رخدادی را کاهش دهند اما اگر به عنوان جایگزینی برای درمان مناسب بکار برده شوند مانند درمان شناختی رفتاری (CBT)که به عنوان «مداخله‌­ای ایمن و موثر» برای این اختلال شناخته شده است ممکن است منجر به اعتیاد شود.

بنابراین، علاوه بر CBT و سایر روش­های درمانی توصیه شده توسط پزشک، به منظور کنترل نشانه­‌های PTSD چه کارهایی می­توان انجام داد؟ در اینجا چند راهکار ارائه می ­شود که می­توانید از آ­ن­ها استفاده کنید.

۱. مراقبۀ ذهنی

مشخص شده است که روش­‌های تفکر مبتنی بر تمرکز ذهنی و مراقبه بطور فزاینده­ای در کنترل طیف وسیعی از اختلالات موثر واقع می‌­شوند.

مشخص شده است که درمان‌­های مبتنی بر مراقبه­ی تمرکز ذهنی می‌­توانند افکار افسردگی را کاهش و درک از خود را افزایش دهند.

بررسی روش­های مبتنی بر تمرکز ذهنی در درمان PTSD حاکی از وجود چند روش است که باعث می­شود افراد مبتلا به این اختلال از مقصر دانستن خود اجتناب کنند. این روش­‌های درمانی عبارتند از:

  • کاهش استرس مبتنی بر تمرکز ذهنی (MBSR:Mindfulness-based Stress Reduction) که تحت عنوان برنامۀ ۸ هفته‌­ای فشرده بر اساس تمرین مراقبۀ تمرکز ذهنی است و هدف آن آموزش افراد برای تمرکز بر تنفسشان و جلوگیری از از دست دادن تمرکزشان تحت افکار نفوذی است.

  • درمان شناختی مبتنی بر تمرکز ذهنی (MBCT: Mindfulness-Based Cognitive Therapy) که تحت عنوان «سازگاری MBSR» تعریف شده است ساختار بسیار مشابهی دارد، اما هدف آن بطور ویژه کنترل خلق و خوی افسردگی و افکار منفی است.

  • درمان مواجهۀ مبتنی بر تمرکز ذهنی که شامل برنامۀ ۱۶ هفته­‌ای تمرکز غیر تروماتیک است که تکنیک­های MBCT را ادغام می‌­کند و از مواجهه­‌ی ایمن و کنترل شده برای اجتناب از محرک‌­ها با تمرکز بر آموزش خودکفایی بهره می­برد.

  • مراقبه-آرامش، مانند مراقبۀ دوست­داشتن-مهربانی که در افزایش خودکفایی و کاهش نشانه­های افسردگی مرتبط با PTSD موثر بوده است.

  • تمرین تکرار مانتروم که به «تکرار بی­صدای کلمه یا عبارت مقدس» اشاره دارد به نظر می­رسد در کاهش خشم، تحریک ­پذیری بیش از حد، و یا حالت مراقبت دائمی، و نشانه­های اضطراب و افسردگی موثر واقع شود.

 

۲. بدست آوردن تمرکز از طریق فعالیت فیزیکی

بسیاری از افراد مبتلا به PTSD می­گویند که یافتن فعالیت جسمانی لذت­بخش که بتوان مرتبا انجام داد به آن­ها کمک کرده است تا سطوح استرس خود را کاهش دهند و با نشانه­های آن­ مقابله کنند.

یز بیماران دچار این اختلال به نام "ربکا تورن" که پس از ترومای دوران کودکی مبتلا به PTSD تشخیص داده شد توضیح می­دهد که دویدن چگونه به او کمک کرده است تا با نشانه­هایی مقابله کند که بر زندگی او تأثیرگذار بودند.

او می گوید: «من دونده هستم - و از [PTSD] رنج می­برم». یکی از مواردی که در حال دویدن یا در حالت عادی به آن فکر می­‌کنم رابطۀ میان این دو است.

«در تمامی شرایط جوی و همواره در سراشیبی می­دوم. همانطور که به سمت بلندی حرکت می­کنم اغلب تصورم بر این است که تپه بیماری من است و من به آرامی و بطور پیوسته آن را تسخیر می­کنم. با این وجود، زمانی­که به بالای تپه می­رسم و آسمان را لمس می­کنم هرگز احساس درد و رنج نمی­کنم»

ربکا تورن

محققان دانشگاه کمبریج در بریتانیا دریافته‌­اند که گشت و گذار می­‌تواند راهبرد مقابله­ای موثری برای جانبازان جنگی (سربازان بازگشته از جنگ) مبتلا به PTSD باشد.

طبق گفتۀ این تیم، این ورزش به جانبازان کمک می‌­کند تا به حالت ذهنی متمرکزی تحت عنوان «جریان» دست یابند که در آن فعالیت­‌هایی که انجام می‌­دهند بسیار جذاب است و باعث می­شود تمام افکار و احساسات کنار گذاشته شوند.

دکتر نیک  کادیک که در این مطالعه حضور داشت، این را با اثرات مراقبه­ی تمرکز ذهنی مقایسه می‌­کند، که نسبتا فعال­تر است. دکتر کادیک آن را «فرم متحرک تمرکز ذهنی» می­‌نامد

پزشکی امروز نیز گزارش می­دهد که تای چی (نوعی هنر رزمی) می­‌تواند به جانبازان جنگی در کنترل نشانه­ های PTSD کمک کند.

 ۳. آروماتراپی

بررسی دیگری که در ابتدای سال جاری انجام شد، حاکی از آن است که استفاده از عصارۀ روغنی پرتقال(Orange essential Oil) ممکن است در کاهش نشانه­‌های استرس مزمن و اضطراب مرتبط با PTSD موثر واقع شود. با این­حال، این مطالعه تنها روی موش‌­ها انجام شده است و این اثرات هنوز روی گروه انسانی تکرار نشده است.

برخی معتقدند که آروماتراپی می­تواند در کنترل استرس مزمن مفید باشد.

با این­حال، برخی از افراد مبتلا به PTSD گفته­‌اند که آروماتراپی می­تواند روش آرامش­بخش مفیدی باشد و در کاهش سطح استرس موثر است.

اسطوخدوس، مریم گلی، نعناع یا هر ترکیبی از روغن آرام­بخشی که میان ابروها و نقاط نبض­دار مالیده می­شود به طرز فوق­‌العاده‌­ای آرام­بخش است .

 دیوید کینشین (که نویسنده و افسر پلیس سابق است) و در دهه­‌ی 1990 مبتلا به PTSD تشخیص داده شد نیز از اثر بخشی آروماتراپی در یکی از کتاب­‌هایش دفاع می­کند.

«آروماتراپی می‌­تواند بخشی از رژیم شفابخشی و همچنین به تنهایی درمانی پیشگیرانه باشد. آروماتراپی از طریق حس لامسه (ماساژ)، حس بویایی (روغن­های معطر)، حس بینایی (دیدن محیط دلخواه) حس خوبی می­‌دهد. با انجام این کار، شرایط مطلوبی در بدن و ذهن برای درمان بوجود می‌­آید که کاملا طبیعی رخ می‌­دهد.»

۴. هنر درمانی

هنر درمانی نوعی درمان PTSD است که طی چند سال گذشته از آن استفاده می‌­شود.

این نوع درمان به کمک متخصصان آموزش دیده برای کار با افرادی که در شرایط تراماتیک قرار گرفته‌­اند انجام می­‌گردد. هدف از هنر درمانی کمک به افراد در بروز احساسات خود و یادگیری مقابله با خاطرات ناخوشایند از طریق هنر، مانند نقاشی یا مجسمه­‌سازی است.

در مطالعه­‌ای موردی نشان داده شد که هنر درمانی چگونه می‌­تواند به افراد مبتلا به PTSD و آسیب­های مغزی تراماتیک کمک کند تا بر نشانه‌­های خود غلبه کنند و با استفاده از طرح­‌های هنری خود بصورت راهبردی تجربه­‌های مضطرب­ کننده‌­ی خود را پشت سر بگذارند.


ملیسا والکر (که یکی از مولفان تحقیق است و به عنوان درمان­گر هنری کار می­کند) در برنامه­ی Ted talk توضیح می­‌دهد که هنر درمانی چرا و چگونه می­تواند در درمان PTSD موثر واقع شود.

واکر افرادی را که با آن­ها کار می­کند تشویق می­کند تا ماسک­هایی را طراحی کنند تا تاثیر تجارب تراماتیک روی زندگی و شخصیتشان را بررسی کند.

او در مصاحبه­ای گفت: «کسی که در معرض تروما قرار داشته است مانعی پیش رو دارد که او را از بیان آنچه که تجربه کرده است باز می­دارد. در [پیچش] براکا خاموشی رخ می­دهد که بخشی از مغز و مسئول گفتار و زبان است.»

 

«ماسک شرایطی برای آن­ها بوجود می‌­آورد تا در مورد خودشان حرف بزنند. تصویر دقیق ماسک باعث جریان یافتن جملات می‌­شود. این کار باعث می‌­شود نیمکرۀ چپ و راست مجددا ادغام شوند. اکنون این افراد می‌­توانند در مورد احساسات خود با مددکار اجتماعی یا روانپزشک خود صحبت کنند».

ملیسا واکر

۵. داشتن حیوانات خانگی برای درمان  PTSD

روش دیگری که گزارش شده است در کمک به افراد برای مقابله با نشانه­‌های مزمن PTSD مؤثر است داشتن حیوان خانگی است که بطور خاصی آموزش دیده است تا وقوع چنین نشانه­‌هایی را تشخیص و از آن­ها جلوگیری کند.

تعدادی از مطالعات نشان داده‌­اند که داشتن حیوان آموزش دیده حداقل در کوتاه ­مدت تأثیر مثبتی دارد زیرا به افراد کمک می­‌کنند افسردگی و اضطراب ناشی از PTSD و همچنین نشانه­‌های دیگری مانند کابوس را کنترل کنند.

تحقیقی که سال گذشته چاپ شد نشان می­دهد که صرف زمان حداقل یک هفته با سگ آموزش دیده می­تواند نشانه­‌های PTSD را تا ۸۲ درصد بهبود بخشد.

ریچارد استینبرگ، جانباز مبتلا به PTSD می­‌گوید که سگ او «می­تواند احساس کند که چه زمانی او کابوس می­‌بیند و دچار تنگی نفس شبانه می­‌شود» در این حالت این سگ بیقرار می­‌شود و تمام تلاش خود را می­‌کند تا توجه او را بخود جلب کند و سعی می­کند او را از جای خود تکان دهد.

او اضافه می­‌کند که «قرار دادن دستم روی او مرا آرام می­‌کند و او هم آرام می‌­شود. سگم متوجه تغییرات شیمیایی در بدن من می­‌شود».

 

 نویسنده:

غزاله صلیب - کارشناس ارشد روانشناسی کودکان استثنایی

ثبت نظر

ارسال

نظرات

ناشناس

11 ماه و 2 روز پیش

موفق باشید آقای مهندس - خدا قوت

آیا سونا میتواند خطر سکتۀ مغزی را کاهش دهد؟

آیا سونا میتواند خطر سکتۀ مغزی را کاهش دهد؟

استفاده از سونا در جهان غرب بسیار رایج است - و دلیل خوبی برای استفاده ...

ادامه مطلب
تغذیه سالم در ماه مبارک رمضان

تغذیه سالم در ماه مبارک رمضان

«باتوجه به اهمیت موضوع تغذیه در ماه مبارک رمضان این مقاله با اعمال اندکی تغییرات ...

ادامه مطلب
چگونه فشار خون خود را متعادل کنیم؟

چگونه فشار خون خود را متعادل کنیم؟

فشارخون از جمله عواملی است که باید متعادل باشد. افزایش یا کاهش مکرر فشارخون عوارض ...

ادامه مطلب
سوپ کدو تنبل با زیره

سوپ کدو تنبل با زیره

کدو تنبل :500گرم کره:         3 قاشق آب سبزیجات: 500 میلی لیتر زیره:1 قاشق چای ...

ادامه مطلب
افرادی‌که روحی زنده و پرتحرک دارند

افرادی‌که روحی زنده و پرتحرک دارند

اگر شخصی از شما بپرسد که گرانبهاترین دارایی شما کدام است؟ پس از اندکی تفکر، ...

ادامه مطلب
آیا تعداد تشخیص‌های آلرژی‌ به آجیل‌ها بیش از حد زیاد است؟

آیا تعداد تشخیص‌های آلرژی‌ به آجیل‌ها بیش از حد زیاد است؟

پژوهش‌­ها به این نتیجه رسیده‌اند که ۵۰ درصد افرادی که تصور می­کنند، دچار آلرژی هستند، ...

ادامه مطلب
ویتامین‌ها و مواد موردنیاز بدن در سنین بالا

ویتامین‌ها و مواد موردنیاز بدن در سنین بالا

در سنین میانسالی که عموماً با آغاز تغییرات بدن از سن۴۰سالگی به بعد همراه می‌باشد، ...

ادامه مطلب
افزایش وزن و بیماری‌های قلبی، نتیجه باعجله غذاخوردن

افزایش وزن و بیماری‌های قلبی، نتیجه باعجله غذاخوردن

مصرف با سرعت وعده‌های‌غذایی علاوه‌بر ایجاد اختلالات گوارشی، موجب افزایش چربی پیرامون کمر و افزایش ...

ادامه مطلب